9.3
8.556 reviews
Nederlands
NL
De centrale banken van Turkije, Rusland en Azerbeidzjan verkochten goud, terwijl Polen overweegt zijn goudreserves in te zetten voor militaire uitgaven. Sinds 2022 vormen aankopen door centrale banken een belangrijke drijfveer achter de stijging van de goudprijs. Komt daar in 2026 verandering in? In deze marktupdate scheiden we feit van fictie.
Goudaankopen per kwartaal door centrale banken, uitgedrukt in tonnen goud (bron: In Gold We Trust rapport chartbook)
Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 zien we dat wereldwijde goudaankopen door centrale banken zijn gestegen. Voor de oorlog was dit gemiddeld 118 ton goud per kwartaal, na het uitbreken van de oorlog steeg dit naar 255 ton.
Centrale banken houden goud aan, omdat goud vroeger als dekking gold voor de valuta die deze landen uitgaven. Na het loslaten van de goudstandaard hielden banken goud aan als reserve voor het geval een bankencrisis zou uitbreken.
Goudaankopen in ton voor de top tien goud aankopende centrale banken (bron: In Gold We Trust rapport chartbook)
De afgelopen jaren kiezen centrale banken massaal voor goud als bescherming tegen geopolitieke spanningen in de vorm van sancties en de onzekere toekomst van de dollar. Als reactie op de aanval op Oekraïne werd Rusland uit het internationale betalingssysteem SWIFT verbannen. Daarmee realiseerden met name BRICS-landen zich dat de dollar als wapen tegen hen kon worden ingezet. Goud is echter een neutralere reserve die centrale banken kunnen aanhouden naast dollars en euro’s en met goud is het ook makkelijker om sancties te omzeilen. Landen als China, Rusland, India en Turkije behoren tot de grootste goudkopers, daarnaast zien we voormalige Sovjetlanden zoals Polen en Azerbeidzjan (SOFAZ) hoog op deze lijst.
Goud maakt sinds 2026 een groter deel uit van centrale bankreserves dan de dollar (bron: Bloomberg)
Sinds 2026 zien we zelfs dat goud een grotere positie op de balansen van centrale banken heeft dan Amerikaanse obligaties, voor het eerst sinds het IMF deze gegevens is gaan bijhouden in 1990. Het laat zien hoe groot de rol van goud is geworden als veilige haven voor centrale banken, in een tijd van grote onzekerheid en tanend vertrouwen in de dollar. Goudaankopen door centrale banken behoren tot de belangrijkste redenen dat de goudprijs sinds 2022 zo sterk gestegen is.
Goudkoers is sinds 2022 steeds verder gestegen
Sinds het uitbreken van de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz lijkt dit beeld om te slaan. Voor het eerst zien we dat centrale banken grote hoeveelheden goud verkopen. “Het verhaal dat centrale banken onophoudelijk, in eenrichtingsverkeer goud aankopen wordt nu uitgedaagd,” stelt Nicky Shiels, hoofd edelmetaalstrategie bij PAMP. De ontwikkelingen op een rij.
Betekenen de Russische, Turkse en Azerbeidzjaanse verkopen een kentering in de goudmarkt? Niet per se, stelt de World Gold Council die data van centrale banken wereldwijd verzameld. In het eerste kwartaal van 2026 was er namelijk sprake van netto aankopen van 243,7 ton goud door centrale banken wereldwijd, een 3% toename ten opzichte van het 1e kwartaal van 2025. Dit gaat weliswaar gepaard met een toename van verkopen door centrale banken, maar moet ook in context geplaatst worden.
Het 1e kwartaal van 2026 laat weer een toename van goudaankopen door centrale banken zien t.o.v. het jaar ervoor, en ligt boven het 5-jaars gemiddelde (bron: World Gold Council)
“Het is voor het eerst in lange tijd dat we goud duidelijk zien corrigeren,” stelt John Reade, hoofdstrateeg van WGC, tegenover Bloomberg: “Dat heeft centrale banken, die mogelijk afwachtend waren en precies op deze kans wachtten, in staat gesteld om toe te slaan en een grote hoeveelheid op te kopen.” Ondanks de toegenomen verkopen is het belangrijk om te kijken naar de redenen van die verkopen.
Turkije heeft zijn goud verkocht als reactie op de Iranoorlog en energiecrisis, om zo de Lira te stutten en snel dollars te verkrijgen. Dit was nodig omdat het land voor zijn energievoorziening bijna volledig afhankelijk is van de import van olie en gas. Vermoedelijk is goud dat bij de Londense goudbeurs werd bewaard ingezet om snel aan liquiditeit te komen. Daarnaast is bijna 80 ton goud ingezet in valutaswaps met goud. Dit wil zeggen dat de centrale bank haar goudvoorraad in wezen ‘verpand’ aan een grote institutionele bank. Het goud wordt verkocht, maar er worden ook termijncontracten afgesloten om het later tegen een lagere prijs terug te kopen. “Met andere woorden: wanneer [de swaps] aflopen, zal het betreffende goud terugkeren naar onze reserves,” stelt Fatih Karahan, bestuurder bij de Turkse centrale bank.
Azerbeidzjan verkocht het goud vanuit haar staatsoliefonds SOFAZ nadat de goudwaarde zo snel was gestegen dat het een te groot deel van het fonds vormde. Dit was eerder een winstneming om het fonds te balanceren dan een noodgreep.
Rusland verkocht haar goud om de hoge militaire uitgaven te bekostigen, die steeds meer zichtbaar worden in het Russische begrotingstekort.
Polen heeft nog geen beslissing genomen en het lijkt zeer onwaarschijnlijk dat zij haar goudreserves voor militaire uitgaven gaat aanspreken. De Poolse minister van Financiën gaf vorige week nog te kennen dat dit idee een absolute luchtspiegeling is. Hij en Tusk sturen aan op het gebruik van de Europese defensiefondsen. De strijd loopt tussen hen en de president (gelieerd aan de rechtse oppositie), die samen met de voorzitter van de centrale bank Adam Glapiński de goudreserve wil aanspreken.
Wanneer we kijken naar de goudverkopen van Turkije en Rusland zou je kunnen zeggen dat centrale banken het goud precies gebruiken waar ze het ooit voor hebben aangekocht: economische noodgevallen. Het toont ook hoe goud snel liquide te maken is wanneer dit nodig is.
De World Gold Council concludeert dat de goudvraag van centrale banken sterk blijft en dat dit de belangrijke rol van goud als veilige haven nog maar eens benadrukt. Zij verwachten dat de goudaankopen in 2026 dicht op de niveaus van 2025 zullen liggen. Geen trendbreuk dus.
Wat staat er vandaag nog voor goud te gebeuren? De afgelopen drie dagen heeft de correctie van de goudprijs doorgezet, nu stijgende olieprijzen de inflatieangst aanwakkeren en renteverlagingen verder uit zicht lijken. De Straat van Hormuz lijkt vooralsnog voor onbepaalde tijd afgesloten.
Goud stijgt wanneer de olieprijs weer daalt (bron: Bloomberg)
Later vandaag zal de Federal Reserve (Fed, Amerikaanse centrale bank) een nieuw rentebesluit bekendmaken. Markten verwachten echter dat de rentes onveranderd blijven. Men kijkt vooral uit naar de toelichting van de Fed op haar besluit, want er blijft een kans dat hoge energieprijzen de economie gaan vertragen, wat een mogelijke renteverlaging later dit jaar waarschijnlijker maakt.
Op donderdagmiddag 30 april publiceren wij een nieuwe Holland Gold Maandupdate met Paul Buitink, waarin we de ontwikkeling van de goudprijs uitgebreid bespreken. Volg ons kanaal op YouTube en mis het niet!
