Harde of zachte landing; wat kunnen we verwachten van de economie in 2024?

De afgelopen maanden is er veel gespeculeerd over de vooruitzichten van de economie. Er waren economen die in 2023 al een recessie verwachtten, maar een diepe recessie is vooralsnog uitgebleven. In 2024 zijn er opnieuw economen die verwachten dat een harde landing niet te voorkomen is. Wat is het verschil precies tussen een harde en een zachte landing en wat kunnen we verwachten voor 2024?

Wat is een harde of een zachte landing?

Met een economische zachte landing bedoelen economen een vertraging van de economische groei, zonder dat dit gepaard gaat met een flinke recessie. Economen willen een harde landing juist voorkomen, een situatie waarin er wel een diepe recessie ontstaat, met schadelijke effecten zoals een oplopende werkloosheid. Afgelopen maanden is deze harde landing uitgebleven. Hoewel de Nederlandse economie zich met twee kwartalen economische krimp technisch gezien in een recessie bevond, gingen deze kwartalen niet gepaard met een sterk oplopende werkloosheid.

Wat is het vooruitzicht voor 2024?

Het is nu dus de vraag of 2024 ook zonder harde landing verloopt. ABN AMRO schreef onlangs dat veel seinen momenteel op rood staan. Zo daalt het aantal nieuwe industriële orders, waardoor ondernemers de productie terug zullen schroeven en mogelijk minder personeel nodig hebben. Daarentegen zijn inkopers juist overwegend optimistisch. Zo verwacht 38 procent van de inkopers een stijgende productie in 2024, tegenover 19 procent die een dalende productie verwacht.

De hoop op een zachte landing is daarmee niet vervlogen. Hoewel het mogelijk is dat de productie het eerste halfjaar van 2024 nog daalt, kan volgens ABN AMRO in de tweede helft een herstel optreden doordat overtollige voorraden die tijdens de pandemie zijn opgebouwd dan vermoedelijk zijn afgebouwd. Ook bestaat de kans dat centrale banken de beleidsrentes verlagen. ABN AMRO gaat uit van een verlaging van de rente van zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als de FED, de Amerikaanse centrale bank, van 125 basispunten. Ook de rentes op de kapitaalmarkt dalen, wat betekent dat de markt ook verwacht dat centrale banken de rentes gaan verlagen. Een lagere rente zal de economie weer stimuleren, wat een aantrekkende dynamiek in 2025 mogelijk maakt.

Analist Jack Hoogland uitte in een interview met Holland Gold zijn twijfels over een dergelijke zachte landing. Volgens Hoogland was het uitblijven van de recessie in 2023 het gevolg van de steunpakketten die de Amerikaanse regering de burgers had geboden na de pandemie. Door steunmaatregelen kreeg een Amerikaans gezin met twee kinderen de afgelopen jaren bijvoorbeeld tot wel $8800. Hoewel economen hadden verwacht dat een deel van dat geld zou worden gespaard, hebben Amerikanen juist boven verwachting geconsumeerd in 2023. Dat stelde de recessie in Amerika uit, maar nu de wanbetalingen in Amerika oplopen en verschillende grote bedrijven winstverwachtingen temperen, lijkt de kans klein dat de recessie ook in 2024 uitblijft, zo voorspelde Hoogland.

Hoe hoog staat de rente nu?

De rente is de afgelopen twee jaar in rap tempo verhoogd. De ECB was betrekkelijk laat met renteverhogingen. Hier begon men namelijk pas in juli 2022 met de eerste rentestap, terwijl de Amerikaanse centrale bank al in maart van dat jaar verhoogde. Nu lijkt de ECB het einde van de reeks renteverhogingen te zijn genaderd. De afgelopen vergaderingen werd de rentestand niet aangepast en daarmee staat de beleidsrente van de ECB sinds september al op 4,50 procent.

Grafiek van de beleidsrente van de ECB. (Bron; Tradingeconomics.com)

Er lijkt geen noodzaak meer om de rente nog verder te verhogen. De inflatiecijfers dalen namelijk al een tijd. In december bedroeg de inflatie in de Eurozone nog 2,9 procent op jaarbasis. Aangezien de ECB streeft naar twee procent prijsstijging op jaarbasis is de huidige inflatie nog steeds te hoog, maar de inflatiecijfers dalen al een tijdje. In oktober 2022 waren producten in de Eurozone nog 10,6 procent duurder dan een jaar eerder. De inflatie is sindsdien flink gedaald en nadert het beleidsdoel. Tegelijkertijd moet de centrale bank ook oppassen dat ze de rente niet te veel verhoogt en daardoor een mogelijke recessie verergert. Er zijn namelijk tekenen dat de economische groei hard wordt afgeremd door de hogere rente. Zo heeft de Duitse industrie het momenteel erg zwaar. Econoom Han de Jong uitte meermaals zijn zorgen over de ontwikkelingen in ons buurland.

Wat gaat de rente doen?

Klaas Knot, president van De Nederlandsche bank (DNB), verschafte in het programma Buitenhof meer duidelijkheid over de komende rentebesluiten van de ECB. Hij legde daar uit dat het hanteren van prijsstabiliteit het enige mandaat is dat de ECB heeft. De centrale bank neemt de ontwikkelingen in de industrie van specifieke landen daarbij dus niet in beschouwing. Hierin verschilt het mandaat van de ECB met het mandaat van bijvoorbeeld de Amerikaanse centrale bank. In Amerika is de centrale bank naast het hanteren van prijsstabiliteit ook bezwaard met handhaving van maximale werkgelegenheid.

Volgens Knot gaat het met de prijsstabiliteit in Europa de goede kant op; ‘Het was door de hoge inflatie onvermijdelijk dat we de rente omhoog hebben getrokken. We hebben nu een geloofwaardig vooruitzicht op terugkeer van de inflatie naar twee procent in 2025. Het laatste puzzelstukje dat nu nog mist is het bewijs dat ook de loongroei zich de komende tijd aanpast aan de lage inflatie. Als dat puzzelstuk op zijn plaats valt, zullen we de ruimte hebben de rente te gaan verlagen’, zo zei Knot in Buitenhof. De loongolf die we de afgelopen maanden zagen lijkt nu voorbij. In januari stegen lonen ‘slechts’ met 5,3 procent. In december bedroeg de loonstijging in nieuwe cao’s nog 6,8 procent.

Wat betekent dit voor edelmetaal?

Het vooruitzicht van edelmetaal is ook in 2024 sterk. Tijdens een recessie vluchten beleggers vaak naar een veilige haven. Zeker in het geval van een harde landing mag een toevlucht naar edelmetaal worden verwacht. Als tegelijkertijd de beleidsrentes komend jaar worden verlaagd, dan wordt goud aantrekkelijker. Tegenover Holland Gold gaven meerdere analisten aan een stijgende goudprijs te verwachten in 2024. Jack Hoogland zag de goudprijs in 2023 stijgen terwijl de recessie uitbleef; ‘In 2024 kan de goudprijs nog veel verder stijgen als er een recessie plaatsvindt en beleidsrentes omlaag gaan’, zo zei Hoogland.

Ook Frank Knopers verwacht een hogere goudprijs eind 2024. In november daalden marktrentes en daarna stegen prijzen van edelmetaal, maar ook van aandelen, obligaties en cryptomunten. Als rentes verder dalen en de geopolitieke situatie onzeker blijft, ligt een stijging van de goudprijs volgens Knopers voor de hand. Het vooruitzicht van edelmetaal blijft dus goed.