Weekselectie: Code oranje voor financiële stelsel, stelt alarmerend rapport van DNB

Het is code oranje voor het financiële systeem, stellen zowel DNB als het CPB in hun risicoanalyse voor de Tweede Kamer. Geopolitieke en economische risico’s zijn alomtegenwoordig, beschrijven de rapportages, met speciale aandacht voor de gevaren van AI, private credit en de Franse staatsschuld. Goud beweegt ondertussen zijwaarts, maar deze donkere wolken bieden een belangrijke reden om eigen vermogen met fysiek edelmetaal te beschermen.

Het zijn geen malse bewoording die in de rapporten van het Centraal Planbureau (CPB) en De Nederlandsche Bank (DNB) te lezen zijn. In ongebruikelijk klare taal doet men de grote risico’s voor ons financiële systeem uit de doeken. Het is volgens de DNB zelfs “code rood” op gebied van geopolitieke spanningen, cyberbedreiging en de risico’s op grote plotse crash op de aandelenmarkt. Onder “code geel” vallen op dit moment de oplopende overheidsschulden, private credit en stijgende rentes.

Diverse scenario’s tonen aan dat hoe langer de olieprijzen hoog blijven, des te minder er van de Nederlandse economische groei overblijft. (Bron: CPB)

De belangrijkste risico’s voor het financiële systeem op een rij:

• Het Midden-Oostenconflict en de feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz leiden direct tot hogere energieprijzen (voor olie en gas), wat de Nederlandse economische groei kan afremmen. (CPB)
• Inflatie stijgt mogelijk naar 3,8% in 2026, volgens een stressscenario van het Centraal Planbureau als gevolg van de hoge energieprijzen. (FD)
• Beurzen kwetsbaar voor abrupte daling. Aandelenmarkten staan op recordhoogte met een hoge concentratie in techbedrijven. Hierdoor zijn ze gevoelig zijn voor een sterke koerscorrectie in het geval dat de AI-opbrengsten gaan tegenvallen. (FD en CPB).
• AI-cyberdreigingen voor banken baren zorgen, omdat nieuwe AI-modellen, zoals Anthropic’s Mythos, zo goed lijken in het vinden van gaten in software dat de digitale weerbaarheid van grote financiële instellingen in het geding komt. (DNB)
• Private credit rukt op. Dit zijn niet ondoorzichtige bedrijfsschulden waar Nederlandse verzekeraars ondertussen ruim €16 miljard van in bezit hebben, wat circa 8% van hun totale belegde vermogen uitmaakt. Het gebrek aan toezicht op private credit doet de zorgen toenemen over verborgen risico’s. (DNB)
• Hoge Europese staatsschulden beperken het reactievermogen van overheden bij een financiële crisis. Frankrijk is een reden tot zorg door haar oplopende staatsschuld, die niet snel teruggedrongen kan worden gezien het Franse begrotingstekort en de oplopende rentes op staatsobligaties. (CPB)
• Opkomst stablecoin leidt tot instabiliteit, omdat de volatiele handel in cryptomunten een financiële correctie kan versterken. De dollar-stablecoins worden gedekt met meer dan 200 miljard dollar aan Amerikaanse staatsobligaties, die men mogelijk noodgedwongen moet verkopen in het geval van een cryptocrash. (DNB)

Internationale onzekerheid & risico beurscrash

Nu een verlenging van het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran een gedane zaak lijkt, zien we beurzen weer hoger noteren. Amerikaanse aandelen bewegen richting all-time highs, terwijl handelaren afwachten hoe een vredesakkoord vorm gaat krijgen.

Amerikaanse beurzen bewegen naar nieuwe records en lopen de afgelopen 10 jaar uit op de Europese beurzen. (Bron: CPB)

Volgens de rapporten van DNB en het CPB sluit het succes van de Amerikaanse beurzen echter niet aan op de onzekerheid in de wereld. Diverse onzekerheidsindices bereiken een nieuw hoogtepunt terwijl de VIX-index – die de nervositeit op de financiële markten weerspiegelt – op een gemiddeld niveau staat. De aandelenwaarderingen houden stand, zo stellen de schrijvers van het rapport, omdat beleggers blijven uitgaan van een aanhoudend sterke (AI-gedreven) winstgroei.

DNB bracht de EPU Index, VIX Index en GPR Index samen om te laten zien hoe metingen van mondiale onzekerheid wederom op hun piek staan (Bron: DNB)

Recent waarschuwde marktstrateeg Michael Hartnett van Bank of America opnieuw voor een zeepbel in de techsector, nu er grote beursgangen van bedrijven als SpaceX en OpenAI aankomen. De techsector maakt reeds 44% uit van de totale S&P500 aandelenmarkt. De geplande beursgangen zouden dit gemakkelijk voorbij de gevaarlijke concentraties (~48%) brengen, zoals bij de bubbels uit de roaring ’20’s of jaren ’90 van de vorige eeuw.

De voorsprong van Amerikaanse beurzen wordt bijna volledig gedreven door de Magnificent 7 (Nvidia, Google etc…) wat de concentratie in techaandelen goed in beeld brengt. (Bron: CPB)

Volgens het CPB nemen beleggers de risico’s op de markten te weinig mee in hun waarderingen en kunnen we scherpe prijsdalingen gaan zien zodra het marktsentiment omslaat.

Private credit risico voor pensioenfondsen en verzekeraars

Private credit bestaat uit een markt van bedrijfsleningen die niet op de beurs verhandeld worden. Deze leningen worden niet door banken afgesloten, maar door instellingen zoals verzekeraars en pensioenfondsen en kunnen direct verstrekt worden of via fondsen.

Bij deze bedrijfsleningen is er altijd een risico dat er iets misgaat en een bedrijf de lening niet terug kan betalen. Door het besloten karakter van private credit is er geen goed toezicht op de kwaliteit van de leningen. Dit roept de angst op dat private credit tot een nieuwe financiële crisis kan leiden, net zoals in 2008.

Verliezen uit private credit vormen volgens een analyse van de ECB een groter risico voor pensioenfondsen en verzekeraars dan voor banken. Europese verzekeraars en pensioenfondsen beleggen namelijk voor miljarden in deze markt, respectievelijk €211 miljard en €52 miljard. Op Europees niveau maakt private credit 2,3% van het totale belegde vermogen van de verzekeraars uit. Volgens cijfers van DNB ligt de blootstelling in Nederland aanmerkelijk hoger en maakt private credit bij onze verzekeraars 8% van het belegde vermogen uit.

Private credit raakte de afgelopen maanden in opspraak door de mogelijk buitenproportionele leningen aan softwarebedrijven. Dit kan tot problemen leiden als de winstgevendheid van softwarebedrijven door de opkomst van AI in het geding komt. Recent was er daardoor enige paniek en kregen private credit-fondsen aanzienlijke terugkoopverzoeken, die ze niet allemaal konden honoreren. Zo blijkt er dus een beperking op de liquiditeit van deze leningen op momenten van marktstress.

Miljarden dollars per private credit fonds die beleggers probeerden terug te vragen. (Bron: DNB)

Is goud een goede bescherming tegen financiële instabiliteit?

Goud is historisch gezien een belangrijke veilige haven in tijden van financiële en geopolitieke instabiliteit. Als we kijken naar een studie van de ECB zien we dat goud zeer goed presteert in tijden van geopolitieke risico’s, onzekerheid rondom economisch beleid en grote volatiliteit in de aandelenmarkten. Bij dat laatste ligt de financiële crisis van 2008 nog vers in het geheugen. Toen verloor de Amerikaanse aandelenmarkt (S&P500) tot 55% aan waarde terwijl tegen 2011 goud 166% hoger stond.

Links: grafiek die laat zien hoe goud (blauw) presteerde in de afgelopen 30 jaar versus andere beleggingen: aandelen (geel), staatsobligaties (rood) en de dollar (groen) in diverse scenario’s. Rechts: grafiek toont ontwikkeling van de goudprijs met de goudaankopen door centrale banken. (Bron: ECB).

De rapporten van DNB en het CPB wijzen op risico’s voor het financiële systeem, die volgens de schrijvers worden gedreven door geopolitieke spanningen, economische onzekerheden, staats- en bedrijfsschulden en (digitale) veiligheidsrisico’s voor financiële instellingen. Dit zijn allemaal factoren die goud haar status als veilige haven verlenen.

Goud is een fysieke belegging die een belegger volledig in eigendom heeft én in eigen beheer. Dit kan al dan niet in combinatie met opslag door erkende partijen (met AFM-vergunning). Hierdoor is er geen tegenpartijrisico ten opzichte van banken die kunnen omvallen in tijden van een financiële crisis, systeemcrisis of schuldencrisis. Met het huidige “code oranje” voor het financiële systeem lijkt het belangrijker dan ooit om een beleggingsportefeuille te diversifiëren. Goud kan hierin een belangrijke rol spelen.