9.3
8.524 reviews
Nederlands
NL
Europa kan nog veel terrein winnen door de fragmentatie tegen te gaan, zo blijkt uit een rapport van Enrico Letta, oud-premier van Italië. Volgens Letta zijn verschillende zaken, zoals de financiële sector, energiebedrijven en de telecommunicatiesector, nog veel te veel nationaal ingericht. Daardoor raakt Europa achter ten opzichte van andere machtsblokken. Wat bedoelt Enrico Letta precies en wat moet er gebeuren om Europa vooruit te helpen?
Sinds de oorlog in Oekraïne schreven veel economen al over de blokvorming waar de wereld in toenemende mate in vervalt. De econoom Zoltan Pozsar ziet bijvoorbeeld twee grote machtsblokken ontstaan, met enerzijds de G7 en anderzijds veel Aziatische en Afrikaanse landen. Dat laatste blok is gebaseerd op de Nieuwe Zijderoute, een ontwikkelingsstrategie van de Chinese overheid, gericht op verbinding en samenwerking tussen landen in Afrika-Eurazië. Beide blokken richten zich op interne integratie. Tekenend daarvoor is de keuze voor de valuta. Steeds vaker gebruiken landen zoals China en India niet meer de dollar, maar zijn ze aangewezen op alternatieven, zoals de Chinese renminbi.
Andere analisten zien daarentegen vier machtsblokken ontstaan: Amerika, Europa, China en India. Europa moet het dus in toenemende mate opnemen tegen andere grootmachten. En dat gaat niet als Europa zo gefragmenteerd is. ‘Het probleem is dat we in deze nieuwe wereld te klein zijn. Als we niet verder integreren, komt er een economische neergang’, zei Letta in een interview met de Financial Times maandag.
Wereldkaart waarop de G7 is afgebeeld. (Bron: Wikipedia)
Wereldkaart waarop de BRICS zijn afgebeeld (Bron: Visual Capitalist)
Dat uit zich nu al in de cijfers. De groei in Europa blijft namelijk achter vergeleken met die in de Verenigde Staten. Sinds 1993 is de rijkdom van Europa met 30 procent toegenomen, terwijl die van de Amerikanen in dezelfde periode met 60 procent is gestegen. Relatief gezien verliest Europa dus terrein. Waar de EU in 1993 nog verantwoordelijk was voor ruim 20 procent van het wereldwijde BBP, is dit nu afgenomen naar 13 procent. Het aandeel van de Europese Unie krimpt dus door de sterke groei van landen zoals China en Amerika.
Het aandeel van Europa in het wereldwijde BBP neemt af. (Bron: Full Fact)
Een blik op de grootste bedrijven in de wereld laat ook zien dat Europa nog een grote slag kan slaan. De top tien wordt gedomineerd door Amerika, met zes Amerikaanse bedrijven. China doet het ook goed, met drie bedrijven in de top tien. Het overige bedrijf in de top tien is het Saoedi-Arabische Aramco. In de gehele top 2000 doet Europa het met 416 bedrijven niet slecht en blijft zo nipt voor China, dat 346 bedrijven op de lijst heeft staan. Amerika blijft met 611 bedrijven, waaronder veel techbedrijven, de absolute koploper.
De fragmentatie die Letta beschrijft speelt zich af op verschillende gebieden. Zeker met de mogelijke komst van een tweede termijn van Trump is de EU gedwongen de interne markt te optimaliseren. Want op dit moment is er volgens Letta nog geen sprake van een single market, hoewel deze term wel veel wordt gebezigd in Europa. De Europese treinverbinding is daarbij volgens Letta illustratief. Het is namelijk nog veel te ingewikkeld om tussen de Europese hoofdsteden met de trein te reizen, zo valt te lezen in het rapport: ‘Het zou zo makkelijk moeten zijn in een dichtbevolkt continent. Maar het is typerend voor de problemen van de interne markt. De hogesnelheidstrein is wel snel en effectief ontwikkeld, maar is, behalve op het traject Parijs-Brussel-Amsterdam, binnen nationale grenzen gebleven’.
En zo gaat dat voor meer gebieden op. Zo zijn de financiële sector, energiebedrijven en de telecommunicatiesector nog veel te veel nationaal ingericht. Ook voor de financiering van de energietransitie moeten Europese plannen worden opgesteld. De kosten die met de transitie gemoeid gaan worden geraamd op een jaarlijkse 500 miljard. Dat kan volgens Letta niet alleen met publiek geld: ‘Als we geen manier vinden om privékapitaal te gebruiken, zullen deze behoeften niet worden gedekt’.
Ook moeten er Europese giganten ontstaan, bedrijven die groot genoeg zijn om de strijd aan te gaan met bedrijven uit andere machtsblokken. Momenteel zijn er regels die overnames tegenhouden, wat bedrijven belemmert verder te groeien. Maar juist grote spelers hebben megafusies nodig om verder te groeien. Als voorbeeld wordt ook de ruimtevaartindustrie bij genoemd. De sector is in Europa nog onvoldoende in staat te concurreren met de Amerikaanse evenknie, maar als Europa de krachten bundelt kan het wellicht wel de strijd aan gaan.
De analyse van Letta lijkt aan te sluiten op de analyse van econoom Wim Boonstra, die ook te gast was bij Holland Gold. Daar vertelde Boonstra al dat China ontzettend sterk is in strategisch denken, terwijl Europa naar zijn mening nog veel kan winnen. ‘Het verschil tussen China en Europa is dat China heel lang vooruitdenkt. Toen China in 1979 een economisch machtsblok wilde worden en begon met het openstellen van de economie, werd er in Europa en Amerika gegniffeld. Twintig jaar later is het dankzij China dat de mondiale doelstellingen op het gebied van armoedebestrijding zijn gehaald. Weer tien jaar verder was China een economische wereldmacht geworden. Ze weten precies waar ze naartoe willen. Terwijl Europa tien jaar heeft liggen slapen als het gaat om strategisch denken, anders waren we echt niet zo afhankelijk geweest van Russisch gas of Arabische olie’, aldus Boonstra.
De Rabobank schreef eind vorig jaar ook al een rapport waar het de kwetsbaarheden van Europa belichtte. De eerste achilleshiel betreft het gebrek aan grondstoffen, want het continent is erg afhankelijk van een klein aantal landen. De teruglopende industriële productie vormde de tweede kwetsbaarheid, gevolgd door de militaire zwakte. Tenslotte ontbreekt het vaak ook aan interne cohesie, want er zijn grote tegenstellingen zichtbaar tussen verschillende Europese landen. Dat uit zich bijvoorbeeld in verschillende visies op begrotingsnormen, maar ook op het gebied van migratie.
Zo blijkt de roep voor een hernieuwde strategie voor Europa steeds breder gedragen te worden. Europa moet dus goed nadenken over hoe het continent zich kan blijven meten met de andere grootmachten in de wereld. Veel economen zijn het eens: het huidige ontwerp van de Europese samenwerking werkt niet optimaal. Vervolgens zijn er twee kampen zichtbaar die ofwel voor verdere integratie pleit of juist voor meer nationale vrijheid met de mogelijkheid tot samenwerking. De discussie over de toekomst van Europa moet dus vooral worden gevoerd. Het wordt interessant om te zien wat de reacties zijn op het rapport van Enrico Letta.
Donderdag 16 mei 2024 organiseert Holland Gold een evenement over Goud en de wereldpolitiek in de Georg Kessler Lounge bij het AFAS AZ Stadion.
Het evenement bestaat uit drie delen: één interview, één presentatie en een vragenronde voor het publiek. Zo komt de goudkoorts in de Wereldpolitiek aan bod, de geopolitieke spanningen die iedere dag oplopen; in Oekraïne, het Midden-Oosten, in West-Afrika en rond Taiwan. Wat voor impact heeft dit op het financiële systeem? Centrale banken lijken bevangen door een goudkoorts. Het gele metaal bereikt een recordprijs. Hoelang blijft de Amerikaanse dollar nog dominant?
Koop hier uw kaarten: https://www.hollandgold.nl/evenement/
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewt Paul Buitink verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
_Countries.svg){kind=link}