9.3
8.591 reviews
Nederlands
NL
De energiecrisis begint wereldwijd om zich heen te grijpen. Tekorten aan brandstof en grondstoffen ontwrichten productie en toeleveringsketens, terwijl Europa steeds dichter bij een energietekort komt. Tegelijkertijd neemt de kans op stagflatie snel toe. Wat gaat er gebeuren met de Europese economie?
Op sociale media verschijnen deze week de eerste berichten over de wereldwijde gevolgen van de energiecrisis. In Thailand leiden tekorten tot prijsstijgingen en volgens de berichten tot chaotische taferelen, waarbij mensen massaal proberen brandstof te bemachtigen. Ook Thaise boeren en vissers worden hard geraakt doordat zij geen diesel kunnen krijgen. Daarmee komt de voedselproductie van een van ’s werelds grootste exporteurs van producten zoals rijst, suiker en ingeblikte en verwerkte vis onder druk te staan. Dit wordt nog eens versterkt door problemen op de kunstmestmarkt. De Perzische Golf is een belangrijk knooppunt voor de wereldwijde productie en export van kunstmest.
Ook in Australië heeft men te maken met brandstoftekorten. Volgens verschillende berichten op sociale media hebben honderden tankstations geen brandstof meer beschikbaar. De eerste beelden van gestrande vrachtwagenchauffeurs vormen een onheilspellend signaal: zodra het transport stilvalt, raken ook de toeleveringsketens ontwricht. De Australische overheid maakte op vrijdag bekend met een noodmaatregel te komen. Voor het eerst in decennia bestelde het land ‘emergency fuel’ uit Amerika.
Reuters schrijft dat ook de industriële productie in Azië onder druk staat. Dit komt door tekorten aan grondstoffen, met name olie-afgeleiden zoals nafta, die voornamelijk uit de Golfregio komen en essentieel zijn voor raffinaderijen om plastics en andere petrochemische producten te vervaardigen die in vrijwel elk industrieel product verwerkt zitten. Consumenten die anticiperen op prijsstijgingen zijn inmiddels begonnen met het hamsteren van oliegerelateerde producten, zoals vuilniszakken en voedsel in plastic verpakkingen, zoals noedels. Ook de productie van microchips kan in de problemen komen, omdat een belangrijk deel van het helium dat daarbij wordt gebruikt afkomstig is uit de Perzische Golf.
Ook in Europa moeten we rekening houden met vergelijkbare scenario’s. Volgens Wael Sawan, CEO van Shell, kan het continent al in april te maken krijgen met energietekorten. En hij staat niet alleen in die waarschuwing. Ook de Duitse minister van Economie, Katherina Reiche, gaf aan dat er eind april of in mei tekorten kunnen ontstaan in de energievoorziening als het conflict aanhoudt. Ze noemde het uitfaseren van kernenergie een grote fout en ziet LNG als een belangrijk onderdeel van de oplossing. Maar ook de aanvoer van LNG lijkt de komende periode verstoord te zijn.
De Franse minister van Financiën, Roland Lescure, liet woensdag weten dat tussen de 30 en 40 procent van de raffinagecapaciteit in de Golfregio is beschadigd of vernietigd. Daardoor is er een tekort van 11 miljoen vaten per dag ontstaan op de wereldwijde oliemarkt. Zelfs bij een wapenstilstand keert dat aanbod dus niet zomaar terug. Het kan tot wel drie jaar duren voordat de beschadigde installaties volledig zijn hersteld.
Gasvoorraden Europa (bron: Bloomberg)
De Europese gasprijzen zijn deze maand met circa 70 procent gestegen tot ongeveer €54 per megawattuur. Tegelijk nadert het einde van het winterseizoen. Dat betekent dat de gasopslagen, die momenteel uitzonderlijk laag zijn, de komende maanden weer moeten worden aangevuld tegen aanzienlijk hogere prijzen. In Nederland zijn de voorraden het laagst, met een vulgraad van slechts 6 procent.
Volgens Goldman Sachs kunnen de prijzen in het tweede kwartaal verder oplopen tot circa €72 per MWh, doordat Europa en Azië met elkaar concurreren om dezelfde LNG-ladingen. In een ernstiger scenario, waarin de schade aan de infrastructuur in Qatar langduriger blijkt, kan de gasprijs gedurende de zomermaanden, wanneer we de gasopslagen voor de winter moeten vullen, zelfs boven de €100 per MWh uitkomen. Bij een sluiting van de Straat van Hormuz van zes maanden kunnen de prijzen volgens de Zweedse bank SEB stijgen naar €145 tot €240 per MWh, waardoor het vullen van de gasopslagen voor de volgende winter vrijwel onmogelijk wordt.
Volgens analisten kan de olieprijs oplopen tot $200 per vat als de oorlog tot juni aanhoudt. Zij schatten de kans op dit scenario op circa 40 procent. Dat zou neerkomen op bijna een verdubbeling ten opzichte van het huidige prijsniveau. Larry Fink, CEO van BlackRock, waarschuwde in een interview met de BBC dat een aanhoudende dreiging vanuit Iran en een langdurig hoge olieprijs kunnen uitmonden in een wereldwijde recessie.
Christine Lagarde, president van de ECB, zei deze week dat financiële markten de ernst van de situatie nog onderschatten. Zij waarschuwt dat de schok van de Iran-oorlog “groter is dan we ons op dit moment kunnen voorstellen.”
In de weekselectie van 6 maart schreven we al dat een langdurig conflict met Iran kan uitmonden in een economische ramp voor Europa. Inmiddels lijkt dat scenario zich geleidelijk te ontvouwen. Duitsland vreest inmiddels een halvering van economische groei in 2026 door de Iran-crisis. Het inflatiecijfer in Spanje is door de oorlog gestegen tot het hoogste niveau sinds juni 2024. Spanje is de eerste grote economie in de eurozone die deze maand inflatiecijfers publiceert. Voor de gehele eurozone worden de cijfers op 31 maart verwacht. Stagflatie, een situatie met hoge inflatie en stagnerende groei, lijkt steeds waarschijnlijker in Europa.
Niet elk land heeft economisch gezien belang bij een snel einde van de oorlog. Robin Brooks concludeert dat een langere oorlog voor het olie-exporterende Saoedi-Arabië juist economisch voordelig kan uitpakken.
Rusland ziet af van plannen om de groeiverwachting voor 2026 sterk naar beneden bij te stellen, nu de oorlog met Iran de olie-inkomsten opdrijft. De regering is ook niet langer van plan om fors te bezuinigen op de federale begroting en overweegt zelfs hogere defensie-uitgaven als de oorlog in Oekraïne voortduurt. Rusland profiteert dus duidelijk van de verstoringen in de Golfregio.
Poetin positioneert Rusland ondertussen als een betrouwbare energiepartner en liet deze week aan Europeanen weten dat het land klaarstaat om olie en gas te leveren. Terwijl de belangenvereniging van Duitse militairen oproept tot een oorlogseconomie vanwege de dreiging vanuit Rusland. Poetin benadrukte eerder al dat hij, als Berlijn dat wil, morgen weer gas kan leveren omdat een Nordstream pijpleiding niet is vernietigd. De Russen lijken te verwachten dat Europa op termijn zal smeken om Russische olie en gas.
Hoe lang het conflict nog zal duren is onzeker, maar een belangrijke factor om in de gaten te houden is de capaciteit van Israël om door te vechten. Kees de Kort voorspelde dit al direct na het begin van de oorlog in onze podcast.
Een Israëlische legerchef waarschuwt dat de strijdkrachten overbelast zijn. Volgens berichten is er een tekort aan gevechtssoldaten. Tegelijk raken Israël en de VS door hun voorraden onderscheppingsraketten heen, wat de verdedigingscapaciteit onder druk zet.
Tot slot nog een kort bericht over goud. We schreven eerder dat de daling van de goudprijs mede wordt verklaard door een toenemende behoefte aan liquiditeit. In periodes van verhoogde onzekerheid zoeken marktpartijen vaak naar cash. Deze week werd duidelijk dat Turkije daarbij een opvallend grote verkoper is geweest.
Goudreserves Turkije (bron: Bloomberg)
De centrale bank van Turkije heeft in de twee weken na het uitbreken van de oorlog met Iran ongeveer 60 ton goud verkocht en geswapt, met een totale waarde van meer dan $8 miljard. Dit gebeurde om liquiditeit te verschaffen en de binnenlandse vraag te stabiliseren, aldus Bloomberg. Wordt vervolgd!
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
