9.3
8.577 reviews
Nederlands
NL
Europa stevent af op een nieuwe energiecrisis. Zoals we de afgelopen weken al schreven, is de oorlog in Iran momenteel allesbepalend, niet alleen voor edelmetalen, maar voor de wereldeconomie als geheel. De belangrijkste factor daarin is energie. Is een snel herstel van de energieprijzen realistisch, of begint hier een langere periode van schaarste? En wat gaat er gebeuren met de goudprijs?
Er is volop ruimte voor de oorlog met Iran om te escaleren, maar geen duidelijke manier om er een einde aan te maken, schrijft het invloedrijke Britse weekblad The Economist. Volgens het blad is Iran een energieoorlog begonnen tegen de wereldeconomie, in de hoop Amerika ertoe te bewegen zijn luchtoorlog te staken en toekomstige vergelijkbare aanvallen af te schrikken.
Overzicht aanvallen oorlog Iran (bron: Bloomberg)
Tot nu toe lijkt dit Israël, Amerika en de Golfstaten juist dichter bij elkaar te brengen, met een groeiende consensus dat het regime moet worden uitgeschakeld. Aanvallen op energie-installaties in de regio vergroten de kans dat andere landen zich in het conflict mengen. De Saoedische minister van Buitenlandse Zaken, prins Faisal bin Farhan Al Saud, waarschuwde donderdag dat de terughoudendheid van het koninkrijk niet “onbeperkt” is en dat militair ingrijpen tot de mogelijkheden behoort.
Een deel van de olie uit de Golfstaten stroomt nog via twee pijpleidingen die de Straat van Hormuz omzeilen. De Saoedische pijpleiding kan tot 7 miljoen vaten per dag vervoeren naar havens aan de Rode Zee, die van de VAE ongeveer de helft daarvan. Iran lanceerde deze week tientallen drones op Saoedische olievelden en viel ook energie-installaties in de VAE en Qatar aan. Iran richt zich daarmee niet alleen op de scheepvaart, maar steeds nadrukkelijker op de bronnen van energievoorziening zelf. Daar komt nog bij dat ook de scheepvaart in de Rode Zee opnieuw, net als in 2024, ernstig ontwricht kan raken door aanvallen van de Houthi’s in Jemen, een door Iran gesteunde militie.
Het doorbreken van de blokkade van de Straat van Hormuz, die op het smalste punt circa 33 kilometer breed is, is bijzonder lastig. Zelfs buiten de zeestraat liggen schepen binnen bereik van Iraanse drones en raketten. Marineschepen hebben slechts enkele seconden om op een aanval te reageren, terwijl het beveiligen van de kust met troepen geen realistische optie lijkt vanwege de benodigde omvang. Bovendien kan Iran eenvoudig vanuit het binnenland blijven vuren.
Volgens The Economist zou Trump zijn aandacht daarom kunnen verleggen naar het eiland Kharg, waar ongeveer 90% van de Iraanse olie-export op tankers wordt geladen. Een verovering van dit eiland lijkt haalbaar en kan als drukmiddel tegen Iran worden ingezet. In dat scenario zullen de olieprijzen waarschijnlijk verder stijgen, zowel door het wegvallen van aanbod, aangezien Iran nog altijd zo’n 1 miljoen vaten per dag naar China exporteert, als door het vooruitzicht van een langduriger conflict.
Zelfs als er morgen een staakt-het-vuren komt en de Straat van Hormuz wordt heropend, zal de olieprijs hoog blijven door schade aan infrastructuur en het stilleggen van oliebronnen, zegt Ole Hansen, hoofd grondstoffenstrategie bij Saxo Bank. En niet alleen olie, Iran beschadigde deze week een cruciale gasinstallatie in Qatar. Volgens Saad al-Kaabi van QatarEnergy zal het drie tot vijf jaar duren om de schade te herstellen.
Europese gasprijzen stijgen (bron: Bloomberg)
In een opinieartikel in de Financial Times van Michael Stoppard, prominent gasstrateeg, voormalig Chief Strategist for Global Gas bij S&P Global, lezen we dat Europa zich nu moet voorbereiden op een langdurige energieschok. Volgens Stoppard wordt de ernst van de energiecrisis nog steeds onderschat en moeten we ons voorbereiden op het ergste. Volgens hem moet er worden gekeken naar het beheersen van de vraag naar energie omdat overheden het aanbod niet zomaar op korte termijn kunnen vergroten.
Ook het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt voor een internationale energiecrisis en roept op de vraag naar energie te beperken. Zo adviseert het IEA onder meer het verlagen van snelheidslimieten en kentekenregelingen waarbij niet alle auto’s tegelijk de weg op mogen.
De ECB waarschuwt inmiddels voor oplopende inflatie en stelt dat Europeanen dit jaar de gevolgen in hun portemonnee zullen voelen. De inflatie in de eurozone zal naar verwachting stijgen tot 2,6 procent, waar eerder nog werd uitgegaan van 1,9 procent. Tegelijk zal de economische groei vertragen, doordat huishoudens een groter deel van hun uitgaven moeten besteden aan essentiële kosten zoals energie. Hoe langer het conflict aanhoudt, hoe groter de kans op stagflatie, zoals we in de weekselectie van 6 maart al schreven.
Gasproductie EU vs. Russische gasexport (bron: Michael Arouet)
De EU is kwetsbaar doordat het sterk afhankelijk is van energie-import. Dat komt onder meer door de sluiting van Duitse kerncentrales en het terugschroeven van de eigen gasproductie, bijvoorbeeld in Groningen. De Europese, en met name ook de Nederlandse, gasvoorraden staan op een laag niveau en moeten binnenkort worden bijgevuld voor de volgende winter, juist op een moment dat de energiemarkt sterk verstoord is.
In een veel gedeelde video haalt Poetin in deze context hard uit naar Europese leiders. Volgens hem ontbreekt het Europa aan “hersenen”, niet vanwege gebrek aan intelligentie, maar omdat economische beslissingen worden genomen door politici zonder verbinding met de economische realiteit.
Ook Politico is kritisch over de EU-leiders en spreekt van “incapable of action”. Het medium beschrijft een beeld van wegkijken, interne verdeeldheid en vooral loze woorden. Tegelijkertijd was er volgens Politico wel ruim tijd om klimaatbeleid te bespreken, waaronder het ETS (Emissions Trading System), waarbij bedrijven moeten betalen voor hun CO₂-uitstoot via verhandelbare emissierechten.
De Hongaarse premier Viktor Orbán haalde fel uit naar het Europese beleid. “Het gedrag en de strategie van Europa zijn gewoon krankzinnig,” zei hij, en voegde daaraan toe dat de EU Russische olie moet kopen om te “overleven.” Orbán blokkeert momenteel met zijn veto een EU-lening van €90 miljard aan Oekraïne, vanwege een conflict over een beschadigde pijpleiding voor Russische olie.
De oorlogen in Oekraïne en Iran lijken dus samen te komen. Volgens Orbán kan Europa in deze energiecrisis niet zonder goedkope Russische energie. Daarbij krijgt hij bijval van de Belgische premier Bart De Wever: “We moeten de relatie met Rusland normaliseren en opnieuw toegang krijgen tot goedkope energie. Dat is gewoon gezond verstand.” Hij pleit ervoor het conflict met Rusland te beëindigen in het belang van Europa, zonder naïef te zijn over Poetin. De Duitsers lijken er anders tegenaan te kijken.
In de weekselectie van vorige week concludeerden we op basis van uitspraken van verschillende experts dat de goudprijs op korte termijn nog tegenwind kan ondervinden. Zoals u heeft gezien is dat deze week ook gebeurd. Op de langere termijn zou goud echter de wind in de rug houden.
Econoom Daniel Lacalle lijkt het hiermee eens te zijn en schrijft: “Een daling van de goudprijs op basis van de vrees dat centrale banken de rente verhogen en hun reserves verkopen, berust op een misverstand over hoe het monetaire systeem werkt. Een daling van goud uit angst voor een recessie is nog minder gerechtvaardigd. Elke reactie op de huidige risico’s zal bestaan uit meer geldcreatie, niet uit een strakker monetair beleid.”
Ook Jeroen Blokland komt tot een vergelijkbare conclusie. Europese landen zullen energiekosten gaan subsidiëren, terwijl zij al kampen met structurele begrotingstekorten. Belastingen zullen daarom stijgen, waardoor huishoudens die subsidies uiteindelijk zelf betalen. Op langere termijn zullen centrale banken volgens Blokland gedwongen worden de extra schuld op te kopen en de geldpers aan te zetten. Inmiddels heeft Von der Leyen al een oproep voor dergelijke subsidies gedaan. Hij verwacht dus dat de goudprijs verder zal stijgen. Wordt vervolgd!
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
