Oliecrisis drukt goudprijs nu de Fed rente onveranderd laat

Goud daalde gisteren bijna 3,3 procent in dollars na opening van de Amerikaanse markten, een buitengewoon grote marktcorrectie. Ook beurzen en crypto kleurden rood. Dat alles hing samen met de oorlog rond Iran, maar er speelde meer. Wat een saaie Fed-persconferentie had moeten worden, bleek allesbehalve dat. De Amerikaanse centrale bank liet de rente onveranderd, maar voorzitter Powell bracht met een subtiele repliek op Trumps druk op zijn ambt alle journalisten op het puntje van hun stoel. Wat is het verband tussen al deze ontwikkelingen, en waarom daalde de goudprijs?

Rente en de goudkoers

Financiële markten draaien op sentiment en verwachtingen. Niks lijkt daarin zo belangrijk als het rentebesluit van de Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank. Bij het rentebesluit geeft de Fed ook toelichting op haar visie en vooruitzichten voor de economie. Het feit dat de Fed de rente gisteren ongewijzigd hield op 3,5 tot 3,75% ging in tegen eerdere verwachtingen. Althans, de verwachtingen van voor de oorlog van Israël en de VS tegen Iran. Markten hielden eerder namelijk rekening met mogelijke renteverlagingen. Renteverlagingen werken in het voordeel van goud, omdat bij een lage rente goud relatief interessanter wordt dan het simpelweg aanhouden van obligaties of valuta waarop de rente lager is geworden.

De Fed verlaagt de rente niet zonder reden: dat gebeurt doorgaans om de economie te stimuleren wanneer de groei verzwakt. Dat is juist een moment waarop de goudprijs kan stijgen. De verwachte renteverlaging was door markten reeds verrekend in de goudprijs, en nu deze plots uitbleef daalde de goudprijs, evenals crypto.

Verloop goudprijs sinds begin van de oorlog tegen Iran

Goud wel of geen veilige haven in oliecrisis?

Goud is een veilige haven in tijden van geopolitieke spanningen, dus lijkt het voor de hand te liggen dat de goudprijs stijgt wanneer er een conflict tussen Amerika en Iran uitbreekt dat decennia in de maak leek. Om die reden zag je kort na het uitbreken van de nieuwe oorlog de goudprijs dan ook stijgen. Daarna begon deze echter gestaag te dalen. Dit komt doordat markten begonnen te verwachten dat we voor langere tijd met hogere olieprijzen worden geconfronteerd. Hogere olieprijzen betekent meer inflatie en daarmee ook een Fed die de rente hoog zal gaan houden om die inflatie te bestrijden.

De situatie in Iran lijkt voorlopig nog niet ten einde. Hoewel in het begin verwacht werd dat het een kort conflict zou worden, gaf Trump aan dat het toch zeker vijf weken in beslag gaat nemen. Ondertussen zien analisten een risico dat het conflict nog wel eens veel langer kan duren. Dat zit als volgt:

Iran kan met relatief goedkope drones en mijnen de Straat van Hormuz afsluiten. Door deze straat wordt 20 procent van de wereldproductie van olie vervoerd. Het feit dat de straat nu al effectief afgesloten is maakt dat de olieprijzen enorm stijgen, evenals prijzen aan de pomp. Daarnaast worden in Iran olie- en gasfaciliteiten geraakt, en beschiet Iran op haar beurt weer faciliteiten in de Golfstaten. 

Trump denkt wellicht op ieder moment een einde aan het conflict te kunnen maken, maar mogelijk laat Iran dat niet toe. Analisten vrezen dat Iran voor lange tijd met deze guerrillastrijd in de Golfregio door kan gaan, en dan moet de oorlog noodzakelijkerwijs door om de Straat van Hormuz weer open te krijgen. Daarbij komt dat andere analisten verwachten dat het Iraanse regime zo in een hoek gedrukt is, dat het niet anders kan dan doorstrijden tot het einde. 

Deze gevaarlijke cocktail maakt dat het conflict in het Midden-Oosten wel eens veel langer kan gaan duren. Dat betekent ook voor langere tijd hogere energieprijzen, druk op de inflatie en financiële markten. Hogere inflatie betekent hogere rentes. In eerste instantie slecht voor goud.

Maar, zo stelt Jeffrey Rosenberg van Blackrock tegenover BloombergTV, op korte termijn leiden hoge olieprijzen tot meer inflatie, maar op de lange termijn vertraagt het de economie tot het punt dat de Fed de rentes weer moét verlagen om de economie aan te jagen. Dat is dan weer goed voor goud!

Fed feiten tot Powell politiek

De persconferentie van Fed voorzitter Powell nam een aantal onverwachte wendingen. Eerst de belangrijkste aandachtspunten op een rij:

• Fed laat rente onveranderd tussen 3,5 – 3,75%
• De dot-plot suggereert dat Fed-leden slechts één renteverlaging eind 2026 verwachten en één renteverlaging in 2027
• Fed-lid Stephan Miran (een Trumpsupporter wiens aanstelling als Fed-lid wordt geïnterpreteerd als politieke inmenging door Trump) is enige dissident onder alle Fed-leden die voor renteverlaging pleit.
• Fed-leden verwachten een inflatie van 2,7% t.o.v. eerder voorspelde 2,5% en een economische groei in de VS van 2,4% t.o.v. 2,3%
• Powell stelt dat het conflict in Midden-Oosten te vers is om implicaties hoge olieprijs op Amerikaanse economie te bepalen, toekomst is nog te onzeker
• Economie groeit gestaag door, inflatie blijft iets te hoog.

De Dot-Plot toont met stippen hoe de verschillende Fed-leden verwachten te gaan stemmen over renteniveaus in 2026, ’27 en ’28. (bron: Bloomberg)

Hoewel de Fed voorzitter zich in zijn bewoording altijd zeer feitelijk uitdrukt, lijkt hij met het beschrijven daarvan duidelijk de pijlen op Trump te richten en sprak hij zich duidelijk uit om het ambt van onafhankelijke centrale bankier te verdedigen. De opmerkelijke zaken op een rij uit de persconferentie:

• Volgens Powell zijn de effecten van de hoge olieprijzen nog veel te onzeker, maar kunnen ze in de huidige staat van de wereld niet genegeerd worden. Hoewel je normaliter door een (kortstondige) stijging van energieprijzen heen moet kijken, is de huidige context belangrijk. Het is niet een oliecrisis die op zichzelf staat.
• De banenmarkt laat in de VS geen enkele groei zien, er komen weinig banen bij en gaan er weinig weg. Dit is voor Amerika een ongekende situatie, die volgens Powell grotendeels het gevolg is van de ingeperkte immigratie, waardoor er een groot tekort is aan de aanbodkant in de banenmarkt.
• Het inflatie-effect van de importtarieven kreeg in Powell’s toelichting een veel grotere rol dan de hoge olieprijs. Bij de Fed volgt men met zeer veel aandacht de doorwerking van tarieven op de Amerikaanse economie. Hoewel eenmalig, is dit een belangrijk element in de inflatie.
• De Fed bevindt zich in een duidelijk dilemma, door een kwakkelende arbeidsmarkt enerzijds (die om lagere rente vraagt) en net te hoge inflatie anderzijds (die om hogere rente vraagt).
• En toen de knaller: Powell gaf aan dat hij als voorzitter van de Fed zou aanblijven, totdat het onderzoek tegen hem door het Department of Justice volledig is afgerond. Te meer nog, dat als de aanstelling van Powells opvolger Kevin Warsh vertraging oploopt Powell als voorzitter aanblijft “pro-tem”. 

Wat hij hiermee bedoelde is dit: Trump oefent al langere tijd druk uit op de Fed-voorzitter om rentes te verlagen. Toen Powell hierin niet meeging, is het Amerikaanse ministerie van justitie plots een onderzoek tegen hem gestart omtrent zijn mogelijk corrupte rol in de verbouwing van het Fed-hoofdkantoor. Dit werd door financiële markten gezien als een directe aanval op de onafhankelijkheid van de Fed door Trump. Dit leidde tot zoveel woede dat de Republikeinse senator Thom Tillis zwoer de aanstelling van de nieuwe Fed voorzitter, de door Trump beoogde Kevin Warsh, tegen te houden tot zolang deze druk op Powell voortduurt.

Dit verzet van Powell tegen Trumps druk is ook voor de goudkoers relevant. Enerzijds is Trumps aanval op de onafhankelijkheid van de Fed een reden voor financiële markten om naar goud te vluchten, anderzijds koerst Trump aan op renteverlaging wat ook de goudkoers zou opdrijven. Powells verzet met als gevolg de mogelijke vertraging van de aanstelling van Kevin Warsh, lijkt juist die onafhankelijkheid van de Fed te waarborgen en verkleint de kans op renteverlagingen als gevolg van politieke druk. Wat de goudkoers weer kan drukken.

Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal  

Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.