Obligatiemarkt keldert door hoge inflatie

De hoge inflatie heeft niet alleen effect op onze koopkracht. Ook op de obligatiemarkt nemen de verliezen toe. Door de stijging van de rente zijn de koersen van obligaties sinds begin vorig jaar al met 11% gedaald, de grootste daling sinds 1990. Omgerekend naar dollars verdampte er sinds januari 2021 al $2,6 biljoen aan waarde uit de obligatiemarkt. Ter vergelijking, dat is meer de daling van ongeveer $2 biljoen tijdens de kredietcrisis van 2008.

De koersen van obligaties dalen bij een stijgende rente, omdat bestaande obligaties die zijn uitgegeven met een lagere rente dan minder aantrekkelijk worden. De laatste jaren daalde de rente, waardoor de obligatiekoersen tot recordhoogte stegen. Maar nu de rente weer oploopt dalen die koersen weer, vooral voor obligatie met langere looptijden. Een lange looptijd betekent dat je als belegger voor lange tijd vast zit aan een relatief laag rendement. Zo zijn de koersen van staatsleningen met een looptijd van honderd jaar al meer dan gehalveerd in waarde.

Obligatiekoersen onder druk door stijgende rente (Bron: Bloomberg)

Rente omhoog door hoge inflatie

De inflatie begin in de tweede helft van vorig jaar op te lopen door logistieke problemen en tekorten aan bepaalde grondstoffen. Daar komen de effecten van oorlog in Oekraïne nog eens bovenop, zoals de prijsstijgingen van olie, gas en andere grondstoffen. Daardoor is de inflatie niet gedaald, maar juist verder opgelopen. Het is dus niet vreemd dat beleggers nu een hogere rente vragen voor geld dat ze uitlenen aan overheden en bedrijven.

De Amerikaanse 10-jaars rente staat op het moment van schrijven al op 2,35%, terwijl dat begin 2021 nog ongeveer 1% was. In dezelfde periode steeg de rente op een Duits staatslening met dezelfde looptijd van -0,5% naar +0,58%. Deze percentages liggen nog steeds ruim onder de inflatie, maar de snelle rentestijging maakt beleggers wel nerveus. Als de inflatie hoog blijft zal de rente verder oplopen en de koersen van obligaties verder onder druk zetten. Met andere woorden, het neerwaarts potentieel van obligaties is voor beleggers vele malen groter dan het opwaartse potentieel.

Oostenrijkse staatsobligatie met looptijd van 100 jaar is bijna gehalveerd in waarde

Dreigt een nieuwe recessie?

Een van de meest betrouwbare indicatoren voor een recessie is een omgekeerde rentecurve. Daarvan is sprake als de rente op kortlopende staatsobligaties hoger is dan die op schuldpapier met een langere looptijd. Dit kan gebeuren op het moment dat de financiële markten onzekerder worden over de toekomst.

Sinds het begin van deze eeuw is er in de Verenigde Staten op drie momenten sprake geweest van een omgekeerde rentecurve, namelijk in februari 2000, december 2005 en augustus 2019. Die eerste twee gingen gepaard met een grote economische crisis, de laatste met problemen op de repomarkt. Alle drie gingen ook gepaard met een cyclus van renteverhogingen door de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve.

Een omgekeerde rentecurve zagen we eerder in 2000, 2005 en 2019 (Bron: Bloomberg)

Zijn obligaties nog wel een veilige haven?

Normaal gesproken presteren obligaties goed als aandelenkoersen onder druk staan en de onzekerheid op de financiële markten toeneemt. Maar dat gebeurt nu niet. Door de stijgende rente worden obligaties minder waard, zeker die met langere looptijden. Als belegger voeg je met obligaties dus meer risico dan rendement toe aan de beleggingsportefeuille. Het vooruitzicht dat centrale banken de rente gaan verhogen helpt daar niet bepaald aan mee.

Een traditionele beleggingsportefeuille met alleen aandelen en obligaties is vandaag de dag niet meer voldoende om risico's af te dekken. Dat zagen we al tijdens de coronacrisis en dat zien we nu opnieuw met de oorlog in Oekraïne. Dit jaar zijn de koersen van zowel aandelen als obligaties gedaald. Beleggers moeten dus verder kijken dan deze traditionele portefeuille en hun beleggingsstrategie herzien. Goud bleek al een goede hedge tijdens de coronacrisis en kwam dit jaar opnieuw sterk uit de startblokken. Sinds begin dit jaar is de goudprijs in euro's met ruim 11% gestegen. Is goud de betere veilige haven?

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines

Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal

Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Joris Beemsterboer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.