9.3
8.591 reviews
Nederlands
NL
Centrale banken bestrijden inflatie doorgaans met hogere rentes, maar pakken ze daarmee ook de echte oorzaak aan? In Argentinië daalde de inflatie juist sterk terwijl de rente werd verlaagd. Dat roept de vraag op of geldgroei niet belangrijker is dan rente.
Het klinkt simpel: is de inflatie hoger dan de doelstelling van 2%, dan moet de rente worden verhoogd, is deze lager, dan dient de rente verlaagd te worden om inflatie aan te jagen. Toen Javier Milei in december 2023 aantrad in Argentinië, trok menig econoom aan de noodbel vanwege zijn plan om de rente fors te verlagen, wat sinds zijn aantreden inmiddels al negen keer is gebeurd. Toch zagen we de inflatie afnemen van 211% naar circa 30% anno 2026.
Dit roept de vraag op of rente het geschikte instrument is om inflatie te bestrijden: wat is daadwerkelijk de oorzaak van inflatie en welke rol speelt de groei in geldaanbod hierin?
Om het juiste wapen tegen inflatie te bepalen is het belangrijk om te weten wat inflatie daadwerkelijk is: de huidige beschrijving is vaak de algemene prijsstijging van goederen of diensten, toch ligt het genuanceerder. Inflatie is in werkelijkheid de herverdeling van welvaart via een kunstmatige groei van de geldhoeveelheid. Een klassiek voorbeeld hiervan is de Denarius. De waarde van de zilveren Romeinse munt werd door keizers uitgehold. Via belasting geïnde munten werden omgesmolten en vermengd met minder waardevolle metalen waardoor de keizers extra munten konden maken en zo meer uitgaven konden doen.
Dit leidt tot verwatering van de munt waardoor uiteindelijk prijzen stijgen. De huidige definitie behandelt het gevolg als de oorzaak. Hierdoor zien centrale bankiers alles wat mogelijk kan leiden tot prijsstijgingen zoals loonstijgingen, stijgende grondstofprijzen of werkloosheid als een mogelijk inflatiegevaar waartegen op getreden moet worden, zo meldt Emeritus hoogleraar Frank Shostak.
Ondanks dat stijgende rentes en quantitative tightening, beleid dat de geldhoeveelheid vermindert, wel degelijk gevolgen van een kunstmatige geldgroei zoals inflatie en economische bubbels onder druk zetten, leidt dit ingrijpen wel tot verdere verstoringen van marktprocessen. Rente weerspiegelt de zogenoemde time preference, dit is de voorkeur om nu te consumeren in plaats van in de toekomst. Wanneer de time preference afneemt, gaan mensen meer sparen, wat leidt tot een lagere rente. Die lagere rente geeft bedrijven vervolgens het signaal om meer langetermijninvesteringen te doen, omdat kapitaal goedkoper beschikbaar wordt. Strak monetair beleid verstoort rentes, prijzen en lonen op dezelfde manier als kunstmatige groei dat doet. Econoom Ludwig von Mises beschreef dit vaak met een automobilist die iemand had aangereden en daarna dacht de schade te kunnen herstellen door achteruit opnieuw over het slachtoffer heen te rijden.
Het stoppen van de kunstmatige groei van het geldaanbod, bijvoorbeeld door het opkopen van overheidsschuld door centrale banken te beëindigen of door fractional reserve banking af te schaffen, zou economische bubbels en inflatie ondermijnen zonder marktprocessen, zoals rentevorming, te verstoren. Hierdoor kan het economisch herstel worden versneld.
M1 geldaanbod YoY groei Argentinië (bron: BCRA)
Met de theorie achter de hand blijkt de hard dalende inflatie van Argentinië niet zo vreemd als menig econoom had voorspeld. Economieminister Luis Caputo meldt dat er voor het eerst in 14 jaar een begrotingsoverschot is bereikt terwijl de economie met 4,4% ook sterke groeicijfers liet zien. Daarbij volgen de inflatiecijfers bijna exact het geldaanbod en volgens econoom Daniel Di Martino zullen zij dat waarschijnlijk blijven doen.
Inflatie bestempelen als de algemene prijsstijgingen van goederen en diensten zorgt voor het door elkaar halen van het uiteindelijk gevolg als oorzaak. Hierdoor zien centrale bankiers alles wat mogelijk leidt tot stijgende prijzen als een inflatietrigger waartegen op moet worden getreden. Strak monetair beleid ondermijnt de gevolgen van kunstmatige geldgroei maar verstoort tegelijkertijd ook marktprocessen waardoor herstel vertraagd wordt. Beleid gefocust op het stoppen van kunstmatige groei ondermijnt ook deze gevolgen zonder de economie te verstoren. De dalende inflatie gecombineerd met hoge economische groei is geen toeval maar het resultaat van oorzaakbestrijding in plaats van de symptoombestrijding die de meeste centrale bankiers uitvoeren.
