9.3
8.634 reviews
Nederlands
NL
Deutsche Bank (DB) is al jaren een populair onderwerp van journalist Arno Wellens. Op het YouTube-kanaal van Café Weltschmerz werd uitgebreid ingegaan op de financiële problemen van de bank. Het aandeel van de bank staat niet voor niets zo laag, zo concludeerde Wellens. Wetgevers, toezichthouders en het management van de bank zijn de afgelopen jaren bezig geweest de bank gezonder te maken. Is Deutsche Bank er nog steeds zo slecht aan toe, of gaat het al iets beter met de bank? Holland Gold vroeg het aan Arno Wellens.
In 2019 werden er vanwege de grote problemen bij de bank plannen opgesteld om de positie van DB te verbeteren. Zo vond er een herstructurering plaats van de bank, die ruim 18.000 banen kostte. Een andere belangrijke verandering betrof de afdeling waar ‘de zieke koeien’ (zoals Wellens het in 2019 noemde) in waren opgeslagen. Om precies te zijn betrof het 370 miljard zieke koeien in 2018; dat was de totale waarde van de bezittingen onderaan de balans van de Capital Release Unit (CRU) in 2018. De CRU had als taak de bank te ontdoen van de slechte assets, om zo het risico dat de bank liep te verminderen.
Als voorbeeld van de slechte assets van de bank haalde Wellens een verlieslatend casino aan. Ook werd een deel van de omvangrijke derivatenportefeuille ondergebracht bij de CRU. Dit maakte dat de afdeling een negatieve omzet had. De afdeling kostte de bank dus heel veel geld. Alleen voor de afwikkeling van de derivatenportefeuille werd al 1,1 miljard euro opzij gezet.
In het jaarverslag van 2022 staat echter dat de CRU vanaf 2023 niet meer als aparte eenheid wordt gezien. Ook valt op dat de resultatenrekening van de CRU er in 2022 al beter uitzag. Zo is de omzet teruggebracht naar -28 miljoen, terwijl dit in 2020 nog -225 miljoen bedroeg. De totale bezittingen zijn ook teruggebracht, van 198 miljard in 2020 naar 62 miljard in 2022. Er zijn dus nog altijd probleemassets, maar toch al minder vergeleken met de voorgaande jaren. Hoewel het niet duidelijk is of alle slechte bezittingen onder de CRU gebracht zijn, zou het wel kunnen dat DB zich van de meeste legacy assets heeft ontdaan.
Ook het resultaat van Deutsche Bank als geheel laat een positiever beeld zien. Waar de winst in 2020 nog 624 miljoen bedroeg, was dit in 2021 al verviervoudigd, naar 2,5 miljard. In 2022 prijkte er ruim 5,6 miljard onder aan winst- en verliesrekening en in de eerste helft van 2023 kwam de winst met 3,3 miljard euro op het hoogste niveau sinds 2011. Deze cijfers zijn veel beter dan een bank die zwaar in de problemen zit. Waar Deutsche Bank nu al 14 kwartalen winstgevend is, presenteerde Credit Suisse regelmatig rode cijfers. De zwaarste tijd voor Europese banken lijkt achter de rug. In Nederland boekte ABN AMRO in het eerste kwartaal een forse winst van 523 miljoen. In Amerika ondervinden banken meer concurrentie van geldmarktfondsen, die vaak een hoge rente bieden.
De betere cijfers lijken de beleggers op de beurs nog niet echt te overtuigen. Nog altijd staat de koers erg laag vergeleken met waarde voordat de kredietcrisis begon. Waar beleggers in 2007 ruim 90 euro voor een aandeel betaalden, schommelt het aandeel vandaag de dag rond de 10 euro. De jaren voor 2008 waren ook de jaren waarin de bank hele goede cijfers presenteerde. Zo werd er in 2007 6,5 miljard euro winst gemaakt.
Het aandeel kreeg dit jaar een klap nadat Credit Suisse begon te wankelen. Toch was de val van de koers van DB vooral het geval van marktpaniek. Bij de val van Credit Suisse kozen toezichthouders er namelijk voor een speciale groep obligatiehouders te passeren. Normaal gesproken zullen aandeelhouders de eerste klappen moeten opvangen bij een faillissement, maar in Zwitserland ligt dat anders. Beleggers met de desbetreffende AT1-obligaties werden gepasseerd, terwijl aandeelhouders wel een deel van hun inleg terugkregen.
Dit zorgde ervoor dat er een grote vraag ontstond naar de verzekering voor de obligaties, derivaten genaamd credit default swaps. Maar nadat de prijs van deze verzekering voor Credit Suisse hard steeg, begonnen beleggers ook verzekeringen te kopen voor andere obligaties, waaronder obligaties voor Deutsche Bank. En toen de prijs van credit default swaps voor Deutsche Bank steeg, daalde de koers van het aandeel, terwijl dit toen niks te maken had met de winstgevendheid of solvabiliteit van de bank.
We vroegen Arno Wellens, financieel journalist, over de staat van Deutsche Bank en de CRU. ‘Het positieve is inderdaad dat ze veel van de slechte assets hebben weten te dumpen’, zo vertelt Wellens. Wel wijst de journalist op het feit dat banken deze assets met de hulp van overheden kwijt zijn geraakt. Een dergelijke transactie gaat via een zogenaamde put option, een derivaat dat de Letlandse bank Parex eerder ook al gebruikte. Partijen zoals Goldman Sachs kopen de probleembezittingen met een flinke korting en krijgen tegelijkertijd een garantie van de overheid. Zo ontloopt de kopende partij het risico en komt een bank zoals Deutsche Bank van haar probleemassets af. Dat betekent dus wel dat verliezen mogelijk bij de overheid terecht komen en niet meer bij de bank die de probleemleningen creëerde.
Tijdens de coronacrisis zijn banken waarschijnlijk op deze manier van veel non-performing loans (NPL’s) afgekomen. Normaliter zou je een toename van NPL’s verwachten als winkels hun deuren verplicht moeten sluiten. Toch nam de post van probleemleningen in die tijd sterk af. ‘De vraag is nu waar die probleemleningen zijn gebleven en of er een terugkoppelingsregeling bestaat, waardoor bijvoorbeeld de Duitse overheid aansprakelijk kan worden gesteld als er toch nog verlies wordt geleden op de leningen’, aldus Wellens.
Ook moet er volgens Wellens een kanttekening worden geplaatst bij de hoge winst van de bank. Banken hebben namelijk voordeel bij de hogere beleidsrente van de ECB. Op Holland Gold schreven we eerder ook al dat centrale banken grote verliezen gaan lijden. Commerciële banken krijgen nu een riante vergoeding op de overtollige reserves, terwijl de rente die ze betalen aan rekeninghouders nog achterblijft. De herstructurering die de bank heeft doorgevoerd is volgens Wellens wel een goed teken, maar de huidige winst wordt voor een groot deel verklaard door de hogere rente. Ook Nederlandse banken boeken nu namelijk grote winst.
Hoewel banken er nu dus op papier goed voorstaan, heeft de samenleving er wel een hoge prijs voor betaald, zo vertelt Wellens. ‘Ik heb sommige banken technisch failliet genoemd en dat verschilt van een situatie waarin er juridisch ook een faillissement wordt uitgesproken. Als banken worden gered door de samenleving hebben ze altijd genoeg middelen om aan hun verplichtingen te voldoen en dan vallen ze dus niet om’.
Het probleem dat zich bij banken voordoet is onderdeel van een Europees probleem. Niet alleen commerciële banken, zo zegt Wellens, ook centrale banken staan nu vol probleemschulden. Centrale banken zijn namelijk bereid in te grijpen als er een sprankje paniek ontstaat. ‘Italië schendt alle begrotingsregels, maar wordt niet afgestraft door de markt. Dat komt omdat de ECB tijdens het opkoopbeleid 600 miljard euro aan schuld heeft opgekocht en zo de rente op staatsobligaties laag houdt’, zo vertelt Wellens, die dit ook uitgebreid uitwerkte in zijn boek ‘Het Euro Evangelie’.
Daardoor ontstaat er een kunstmatige situatie. Tijdens de eurocrisis werden markten bijvoorbeeld gekalmeerd door uitspraken van ECB-president Mario Draghi, zogenaamde ‘open-mondoperaties’. De huidige situatie, waarin landen niet worden afgestraft en een relatief lage rente houden, kan volgens de journalist doorgaan zolang de ECB doorgaat met dat beleid. Wellens verwacht dat centrale banken dan ook snel weer door zullen gaan met dit soort onconventioneel beleid, ook al zijn ze door de hoge inflatie nu dan even gedwongen dit beleid te stoppen.
De situatie van Deutsche Bank is dus tweeledig. Aan de ene kant lijkt de bank er wel sterker voor te staan dan een aantal jaar geleden. Zo is de winst aanzienlijk en lijken veel probleemleningen van de balans te zijn verdwenen. Aan de andere kant is dat ook het resultaat van de riante steun die overheden gaven, door middel van de door Arno Wellens uitgelegde constructie. Hoe Deutsche Bank het de komende jaren gaat doen zal dan ook deels afhangen van de beleidsrente van de ECB, maar zal ook afhangen van de partij die de verliezen moet dragen van de verkochte probleemleningen.
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Joris Beemsterboer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
