9.3
8.536 reviews
Nederlands
NL
De kapitaalmarkt in Frankrijk verkeert in onrust nu het politieke vooruitzicht onzekerder wordt. De Europese verkiezingen markeerden in Frankrijk, net als in andere landen, een verschuiving naar rechts. De onzekerheid heeft gevolgen voor de obligatiemarkt en verschillende aandelen van grote Franse banken verloren afgelopen week fors. Wat is er precies aan de hand in Frankrijk?
Bij de Europese verkiezingen wonnen rechtse partijen in meerdere Europese landen terrein. Ook in Frankrijk was er een verschuiving, aangezien de partij van Marine Le Pen de grootste werd, terwijl de partij van president Macron juist verloor. De uitslag was voor Macron reden om direct nationale verkiezingen uit te schrijven. De Franse president kon zijns inziens niet doen alsof er niets gebeurd was.
Maar nu rechtse partijen ook bij de nationale verkiezingen goede resultaten lijken te gaan halen, raken financiële markten in paniek. Vorige week daalde de koers van de euro ten opzichte van munten zoals de dollar. Ook de rentespreads, het verschil in rente op overheidsobligaties tussen verschillende landen, veranderden ook naar aanleiding van de onrust. De rente op Franse obligaties liep op tot 3,174 procent, ruim 80 basispunten hoger dan wat men over Duitse obligaties betaalt. De spread was sinds 2017 niet zo hoog. De Duitse obligaties genieten dus de voorkeur boven de Franse obligaties. De spreads tussen Franse en Griekse obligaties daalde juist. Griekenland, de aanleiding van de eurocrisis in 2012, betaalt nog maar een half procentpunt meer over schuld dan Frankrijk, terwijl de spread voorheen nog 0,8 procentpunt was.
De ontwikkelingen van de rentespreads, het verschil tussen de rente op Franse en Duitse overheidsobligaties. (Bron: Reuters)
De Europese Centrale Bank (ECB) heeft een instrument beschikbaar om grote renteverschillen te verkleinen door doelgericht obligaties te kopen of te verkopen, het Transmission Protection Instrument (TPI). Officieel is het instrument bedoeld om te voorkomen dat het effect van een renteverhoging in het ene land disproportioneel sterker doorwerkt dan in het andere land. Het is geen instrument om structurele verschillen weg te werken. De ECB heeft echter aangegeven nu niet voornemens te zijn om in te grijpen. De huidige beweging in de markt is niet dermate ‘wanordelijk’, aldus de ECB. Ook is het de vraag of het juist zou zijn het instrument hiervoor in te zetten. Als het slechts een paniekreactie betreft zou TPI die reactie kunnen bestrijden, maar als de markt reageert op structureel ander beleid in Frankrijk zou gesteld kunnen worden dat TPI dus niet ingezet zou mogen worden.
Toch zijn beleggers niet gerust op de situatie. Dat bleek niet alleen uit de obligatiemarkt, ook verschillende aandelen verloren fors op de beurs. De drie grootste banken van het land, BNP Paribas, Credit Agricole en Societe Generale, hebben deze week tussen de 12 en 16 procent van hun waarde verloren. Het was de grootste waardedaling sinds de bankencrisis begin 2023. De CAC 40, de hoofdindex van Parijs, tuimelde met 6 procent omlaag. Deze beweging had ook gevolgen voor andere banken met een twijfelachtige reputatie in de Eurozone. Het Italiaanse Unicredit en de Duitse Commerzbank verloren eveneens, respectievelijk 4,7 en 5,5 procent.
De Franse beurs daalt al meerdere weken. De onzekerheid doet de koersen weinig goeds. (Bron: Tradingeconomics)
Beleggers vrezen dat het beleid van Le Pen zorgt voor grotere overheidstekorten en hogere schulden van de Franse overheid. Als Le Pen aan de macht komt, leidt dat naar alle waarschijnlijkheid tot meer overheidsuitgaven. Ook Bruno Le Maire, de huidige Franse minister van Financiën, uitte zijn zorgen over de staatskas onder een mogelijk bewind van Le Pen. Volgens Le Maire kan er zelfs een nieuwe crisis ontstaan door het beleid van Le Pen. Kleine kanttekening: als lid van de huidige regering heeft Le Maire er natuurlijk baat bij om dat te zeggen.
Desalniettemin wordt de soep vaak niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. Le Pen heeft al verzoenende uitspraken gedaan om gematigdere kiezers te trekken. Het is daarom mogelijk dat Le Pen een gematigder programma presenteert, zo schreef BNR. In Italië werd de komst van Meloni ook met argusogen bekeken. Toch is Italië nog altijd lid van de EU, ondanks dat Meloni er in 2014 uit wilde en ze zich meermaals zeer kritisch opstelde tegenover de EU. Op het gebied van migratie stelt Meloni zich nu juist erg pragmatisch op en stapte ze uit het Chinese Zijderoute-initiatief. Daarmee geeft ze te kennen veel pro-westerser te zijn dan eerder werd verwacht. De pragmatische houding van Meloni kan deels worden verklaard door het feit dat ze het geld uit het coronaherstelfonds, waarvoor harde voorwaarden zijn gesteld, goed kan gebruiken.
Toch moet Frankrijk wel degelijk de staatsschuld in de gaten houden. Zo is Le Pen voorstander van een lagere pensioenleeftijd en wil ze een lastenverlichting voor individuen, maatregelen die veel geld kosten. Daarmee zou de staatsschuld verder omhoog kunnen gaan. Om de staatsschuld niet te hoog op te laten lopen is Le Pen van plan de belasting op bedrijven te verhogen, maar of dat daadwerkelijk gebeurt is altijd de vraag. In Nederland zagen we met de uitingen van ASML hoe sterk de lobby kan zijn van grote bedrijven. Ook Le Pen zal geen risico willen lopen met de grote bedrijven die Frankrijk rijk is, zeker niet nu de strategische autonomie van Europa steeds belangrijker wordt in de discussies.
De staatsschuldquote van Frankrijk ligt nu rond de 110 procent en het begrotingstekort bedraagt 5 procent. Met name tijdens de coronacrisis schoot de staatsschuld in Frankrijk omhoog. In de jaren erna daalde de staatsschuldquote iets, maar daar kan met de plannen van Le Pen dus een verandering in komen. S&P Global verlaagde afgelopen maand de beoordeling van Franse overheidsobligaties. De Fransen zijn bepaald niet de enige met een hoge staatsschuld. In Italië schommelt de overheidsschuld rond de 140 procent. Ook landen als Spanje, Portugal en Griekenland gaan ver over de EU-norm heen.
Amerika heeft ook een schuldquote van 130 procent van het BBP, al komen de Amerikanen ermee weg door de status van de dollar als wereldvaluta. President Poetin uitte felle kritiek op de positie van de dollar, een dag nadat de G7-landen besloten Oekraïne een lening van 50 miljard te bieden. Die lening werd gedekt door de rente-inkomsten van de Russische tegoeden die zijn bevroren na het begin van de oorlog in Oekraïne. Normaal gesproken zou Rusland deze tegoeden ontvangen, maar met het bevriezen van deze tegoeden wordt de dollar steeds duidelijker ingezet als wapen. Poetin noemde deze daad diefstal en gaf zelfs aan dat deze actie niet zonder straf zal gaan. Rusland is al geruime tijd bezig over te schakelen op alternatieven voor de dollar.
Nederland heeft een veel lagere staatsschuldquote van rond de 50 procent van het BBP. Daarnaast hebben Nederlanders een slordige 1500 miljard euro aan pensioengeld opgebouwd. Over die pensioenpot wordt in de toekomst nog belasting geheven. Als die latente belastingclaim, zo noemde econoom Han de Jong het, in beschouwing wordt genomen is de staatsschuld in Nederland al helemaal gering. Daarentegen heeft Nederland wel veel private schuld. Veel huishoudens hebben hoge hypotheekschulden in Nederland.
De financiële markten blijven mogelijk onrustig door de politieke ontwikkelingen in Frankrijk en de rest van Europa. Terwijl de rechtse verschuiving bij de verkiezingen onzekerheid en paniek onder beleggers heeft veroorzaakt, is het nog afwachten hoe het beleid van nieuwe regeringen daadwerkelijk vorm krijgt.
