Het bankbiljet van honderd Australische dollar is mogelijk het volgende slachtoffer in de wereldwijde 'war on cash'. De Australische minister van Financiën Kelly O’Dwyer zei woensdag op ABC Radio dat de regering wil onderzoeken in hoeverre de bankbiljetten van $100 gebruikt worden om belastingen te ontduiken. Er is al een nieuwe onderzoekscommissie onder leiding van voormalig KPMG-topman Michael Andrew ingesteld, die gaat onderzoeken hoe de zwarte economie het beste aangepakt kan worden. De zwarte economie in het land vertegenwoordigt naar schatting 1,5% van het landelijke bbp.

Kelly O’Dwyer zegt in het radioprogramma dat belastingbetalers en publieke instellingen als scholen en ziekenhuizen benadeeld worden door de zwarte economie. Maar daarmee is niet gezegd dat al het contante geld verdacht is. Er zijn ook legitieme redenen te bedenken om je spaargeld in contant geld te bewaren, bijvoorbeeld als je gesteld bent op je privacy of als je je spaargeld niet aan banken wilt toevertrouwen.

Bankbiljetten uit omloop halen

Er zijn in Australië drie keer zoveel biljetten van $100 als van $5. Toch wordt het grootste bankbiljet zelden in het dagelijkse betalingsverkeer gebruikt. Van de totale waarde van al het briefgeld in omloop bestaat meer dan 90% uit biljetten van $100 en $50 Australische dollar. Volgens O’Dwyer is dat verdacht, aangezien er genoeg manieren zijn om elektronisch te betalen en te sparen. Toch wil ze eerst de resultaten van de onderzoekscommissie afwachten, voordat ze uitspraken doet over het afschaffen van het grootste bankbiljet. "Er is niets verkeerd aan contant geld op zich, het probleem is als mensen het niet aangeven en als ze er geen belasting over betalen", aldus O’Dwyer.

Niet iedereen is te spreken over het schrappen van het grootste bankbiljet. Volgens de Australische senator David Leyonhjelm maakt vooral de overheid zich zorgen over de grote hoeveelheid contant geld, omdat zij graag meer belastinggeld wil uitgeven. Volgens hem kan de zwarte economie veel effectiever bestreden worden door de belastingdruk te verlagen. "De motivatie voor een cash economie wordt een stuk minder als de belastingen lager waren. Het is een reactie op de hoogte van de belastingen die we betalen", aldus de senator.

Financiële repressie

Wereldwijd wordt het gebruik en bezit van contant geld steeds vaker ingeperkt. Overheden willen meer belastinginkomsten binnenhalen en nemen daarom steeds meer maatregelen om geldstromen en vermogens in kaart te brengen. Door een toenemende belastingdruk en een afnemend vertrouwen in overheden en banken wordt de verleiding steeds groter om contant geld te gebruiken en dat buiten het financiële systeem te bewaren.

Enkele dagen na het verbannen van de 500 en 1.000 roepie bankbiljetten in India kwam de Zwitserse bank UBS met een rapport naar buiten over het afschaffen van de Australische bankbiljetten van 50 en 100 dollar. Dat de Australische regering nu een commissie instelt om het gebruik van contant geld te onderzoeken lijkt slechts een formaliteit richting het afschaffen van het grootste bankbiljet. 

Biljet van 100 Australische dollars (Bron: Reserve Bank of Australia)