• Meer dan 50.000 tevreden klanten
  • AFM vergunning
  • Verzekerde en discrete levering

Actuele koersen (kg): Goud: €54,357 | Zilver: €615

1:00

ECB verhoogt rente, maar wie profiteert?

Datum 9 sep. 2022   Categorieën Categorieën: Economisch Nieuws
ECB verhoogt rente, maar wie profiteert?

 

Deze week verhoogde de ECB haar beleidsrente met 75 basispunten, de grootste renteverhoging ooit in de geschiedenis van de muntunie. De centrale bank probeert met deze rentesprong de inflatie van meer dan 9% in de eurozone weer onder controle te krijgen. Tegelijkertijd verhoogde de centrale bank ook de rentetarieven op tegoeden die banken bij de centrale bank aanhouden en voor repo transacties met banken met 75 basispunten. De centrale bank blijft de opbrengst van haar obligatieportefeuille volledig herinvesteren. Wat zijn de gevolgen van deze renteverhoging? En zal de ECB de inflatie weer onder controle krijgen?

Wereldwijd hebben meer dan veertig centrale banken al een rentestap van 75 basispunten genomen. Toen ook de Amerikaanse centrale bank dit voorjaar de rente verhoogde kwam er meer druk op de ECB te staan om te volgen. Maar dat bleek niet zo eenvoudig, want toen de markt de eerste suggestie van een renteverhoging opving begon de rente op Italiaanse staatsleningen meteen te stijgen. De centrale bank kwam met een nieuw steunprogramma en besloot meer de opbrengst van obligaties binnen het bestaande opkoopprogramma te herinvesteren in schuldpapier van de zuidelijke eurolanden. Zo probeert de centrale bank renteverschillen tussen eurolanden onder controle te houden, maar de markt betwijfelt of dat zal lukken.

Waarom verhoogt de ECB de rente?

Door de rente te verhogen wordt het minder aantrekkelijk om geld te lenen, terwijl het juist aantrekkelijker wordt om vermogen in euro's aan te houden. De gedachte achter de renteverhoging is dat de economische groei afneemt en dat daarmee ook de inflatiedruk afneemt. Bij een hogere rente wordt het in theorie minder aantrekkelijk om te consumeren en investeren, terwijl sparen juist aantrekkelijker wordt. En dat betekent dat de vraag naar goederen en diensten afneemt, waardoor de opwaartse prijsdruk daalt. Het klinkt als een logische aanpak, maar het is nog maar zeer de vraag of het ook zal werken.

De strategie van de ECB kan effectief zijn als de hoge inflatie vraag gedreven is. Met andere woorden, wanneer de prijzen van goederen en diensten door een sterke vraag zijn opgedreven. En dat was tijdens de coronacrisis ook het geval, toen het consumptiegedrag van huishoudens veranderde en de vraag naar bepaalde producten sterk toenam. Toen de lockdown beperkingen verdwenen nam ook de vraag naar dienstverlening als horeca en vakantie toe, met hogere prijzen tot gevolg. De economie draaide op volle toeren, veel materialen en producten waren niet aan te slepen en de tarieven voor containervervoer over zee schoten omhoog.

Kan de ECB de inflatie wel bestrijden?

Dat veranderde allemaal met de oorlog in Oekraïne. Het aanbod van energie daalde, waardoor de prijzen omhoog schoten. In plaats van vraag gedreven inflatie is er nu sprake van aanbod gedreven inflatie, een fenomeen waar de centrale bank nog minder controle over heeft. De ECB kan de huidige energiecrisis met een renteverhoging niet oplossen, omdat de oorzaak van de hoge energieprijzen bij de politiek ligt en niet bij de centrale bank. Het risico is dat de ECB met dit rentebeleid de economische groei nog verder afremt, juist op een moment dat de economie al afkoelt en een recessie boven de markt hangt. Men zou zelfs kunnen argumenteren dat de huidige situatie vraagt om een lagere rente, zodat het aantrekkelijker wordt om te investeren in bijvoorbeeld de energiemarkt.

Voor consumenten en bedrijven betekent een hogere rente dat het duurder wordt om geld te lenen. De spaarrente zal mogelijk weer iets omhoog gaan, maar met een inflatie van gemiddeld meer dan 9% in de eurozone is dat een schijntje. Door de rente te verhogen kan de euro wel iets in waarde aansterken ten opzichte van andere valuta, waardoor we minder inflatie importeren. Maar dat effect is marginaal ten opzichte van de ongekende prijsstijging van energie. We merken dus vooral de nadelen van het rentebeleid, terwijl het onzeker is of het voordeel van lagere inflatie gerealiseerd zal worden.

Wie profiteert van dit monetaire beleid?

Banken en overheden profiteren het meest van het monetaire beleid van de ECB. In een toelichting op het rentebesluit maakte Lagarde bekend dat de centrale bank voorlopig zal doorgaan met het herinvesteren van afgeloste staatsobligaties. Alle aflossingen op staatsobligaties die zijn aangekocht onder het PEPP programma worden 'flexibel' geherinvesteerd in nieuwe obligaties. Zoals we eerder al schreven betekent dit in de praktijk dat de centrale bank aflossingen op Duitse en Nederlandse staatsobligaties zal herinvesteren in schuldpapier van zuidelijke landen als Italië, Spanje en Griekenland. Dit beleid drukt de rente verder omlaag en maakt het vooral voor de zuidelijke eurolanden goedkoper om te lenen.

Ook banken profiteren van de renteverhoging van de ECB. De afgelopen jaren konden ze tegen zeer gunstige voorwaarden onder het TLTRO programma lenen van de centrale bank. Door dit geld te investeren in staatsobligaties of simpelweg weer te parkeren bij de centrale bank konden banken zonder risico een half procentpunt rentemarge behalen. Het leverde Europese banken vorig jaar al honderden miljoenen aan risicovrij rendement op. En die winsten worden nog groter als de centrale bank de rente verder verhoogt en meer rente gaat betalen aan banken. De centrale bank helpt met haar monetaire beleid dus vooral banken en overheden van de zuidelijke landen.

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines