9.3
8.524 reviews
Nederlands
NL
Werd er bewust geknoeid met de Duitse groeicijfers? Feit is dat de herziene data een keihard beeld schetsen: Duitsland is nu de slechtst presterende economie van Europa. Ondertussen laaien in de VS de geruchten op over een mogelijke herwaardering van de goudreserves, en niet zonder reden. Groeit de monetaire rol van goud opnieuw?
Enkele maanden geleden deden de stijgende goudprijzen en een staatsschuld van $37 biljoen het Amerikaanse debat over de herwaardering van goudreserves al herleven. Wij bespraken geruchten hierover al in februari in onze podcast met Jeroen Blokland. Scott Bessent, de Amerikaanse minister van Financiën, liet niet veel later weten geen plannen te hebben om de Amerikaanse goudreserves te herwaarderen. Toch zijn de geruchten nu opnieuw aangewakkerd na de publicatie van een artikel op de website van de Federal Reserve (Fed), de centrale bank van de VS.
Scott Bessent ontkende op 20 februari nog plannen te hebben voor een herwaardering (bron: Bloomberg)
Het Amerikaanse ministerie van Financiën waardeert zijn goud sinds 1973 op $42,22 per ounce, maar zoals u weet is de goudprijs sindsdien flink gestegen. De Verenigde Staten bezit 261,5 miljoen ounces, goed voor een boekwaarde van circa $11 miljard. Tegen de huidige marktprijs zou dat goud echter meer dan $750 miljard waard zijn. Die winst zou vervolgens door de centrale bank of de overheid gebruikt kunnen worden.
In het artikel op de website van de Fed beschrijft ‘Principal Economist’ Colin Weiss hoe het proces van herwaardering in zijn werk gaat, en wat het verschil is tussen situaties waarin de opbrengsten naar de overheid gaan of naar de centrale bank zelf. Ook haalt hij een aantal internationale voorbeelden aan van landen die eerder op deze manier gebruik maakten van herwaardering.
Ontwikkeling goudprijs sinds 1970 (bron: Federal Reserve)
Een centrale bank kan de opbrengst van de herwaardering gebruiken om verliezen op te vangen. Dat gebeurde eerder in Italië in 2003, maar ook binnen ons eigen koninkrijk: de centrale bank van Curaçao en Sint Maarten deed dit in 2021 en 2022.
Overheden gebruiken de opbrengsten uit een herwaardering van goud meestal om schulden af te lossen. In Zuid-Afrika werd in 2024 nog een plan gelanceerd om circa 150 miljard rand (2% van het bbp) aan herwaarderingswinsten te benutten om de schuldgroei af te remmen. Een ander genoemd voorbeeld is Libanon, waar de overheid herwaarderingswinsten ter grootte van 11% van het bbp inzette om de staatsschuld deels af te lossen. De opbrengst kan uiteraard ook worden ingezet voor investeringen. In een voetnoot van het artikel wordt onder meer verwezen naar de discussie om de winsten te gebruiken voor een strategische bitcoinreserve of een staatsinvesteringsfonds.
Hoewel het artikel geen standpunt inneemt over of de VS haar goudreserves zou moeten herwaarderen, geeft de publicatie op de website van de Fed aan dat het onderwerp weer serieus op tafel ligt. Is dit een teken dat de monetaire rol van goud opnieuw groeit? Het is in elk geval de eerste keer in de recente geschiedenis dat de Fed zich in een officiële publicatie over dit onderwerp uitlaat.
De wereldberoemde investeerder Ray Dalio liet deze week weten dat het volgens hem niet ondenkbaar is dat goud opnieuw een belangrijke rol zal gaan spelen in het monetaire systeem. Dalio ziet in de geschiedenis een terugkerend patroon. Wanneer mensen het vertrouwen in het fiatgeldsysteem beginnen te verliezen, grijpen overheden vaak naar de geldpers. Ze drukken grote hoeveelheden geld en gebruiken dat om hun schulden af te lossen. Maar na verloop van tijd wil niemand de gedevalueerde munt nog aanhouden, waardoor overheden uiteindelijk opnieuw besluiten om het geld aan goud te koppelen.
Gaat dit patroon zich opnieuw voltrekken? Volgens Dalio is dat goed mogelijk, al acht hij de kans klein dat het op korte termijn gebeurt. Goudanalist Jan Nieuwenhuijs haakt in op Dalio’s uitspraak en wijst op zijn analyse waarin hij schrijft dat Europa mogelijk al bezig is met de voorbereiding op een terugkeer naar een goudstandaard.
Vorige week bespraken we al kort de krimp van de Duitse economie in het tweede kwartaal van 2025. Nu staan we opnieuw stil bij de Duitse groeicijfers, niet alleen omdat er nieuwe informatie beschikbaar is maar ook omdat eerdere cijfers zijn herzien. Wat eerder nog leek op een ‘stop-and-go’-patroon, een kenmerk van stagnatie, blijkt bij nader inzien een langdurige recessie te zijn.
Herziening groeicijfers Duitse economie (bron: Bloomberg)
Destatis, het Duitse statistiekbureau, kwam met een herziening van de groeicijfers op basis van “nieuw beschikbaar statistisch materiaal.” Eerder werd al duidelijk dat de economie in 2023 en 2024 kromp, maar volgens de toenmalige cijfers voldeed het patroon niet aan de klassieke definitie van een recessie: twee opeenvolgende kwartalen van krimp. Wat ondernemers en vertrouwensindicatoren al langer signaleerden, wordt nu bevestigd door de herziene cijfers.
Willem Middelkoop vermoedt dat er opzet in het spel is en dat er vaker wordt geknoeid met economische cijfers. Hij schrijft: “Duitsland heeft de recessie van 2023/2024 verhuld met het beproefde trucje van ‘oeps, we hebben onze statistieken herzien.’”
Duitse industriële productie op laagste punt sinds pandemie (bron: Daniel Kral)
Er was nog meer slecht economisch nieuws te verwerken in Duitsland. De Duitse industriële productie bereikte het laagste niveau sinds de pandemie. Volgens Destatis daalde de industriële productie in juni met 1,9 procent ten opzichte van de voorgaande maand. Dat is fors meer dan de 0,5 procent daling die economen in een peiling van Reuters hadden voorspeld.
Op kwartaalbasis daalde de productie in het tweede kwartaal met 1,0 procent. Vergeleken met juni 2024 lag de productie in juni 2025 zelfs 3,6 procent lager. Ook bleek woensdag dat de Duitse industriële orders in juni onverwacht met 1 procent zijn gedaald. Het is de tweede maand op rij waarin de orderinstroom afneemt, vooral door een afzwakkende buitenlandse vraag.
Duitse economie is de slechtst presterende economie van Europa Q4 2019 (bron: Daniel Kral)
Daniel Kral, hoofdeconoom bij Oxford Economics, schrijft: “Eén stap vooruit, twee achteruit voor de Duitse industrie. Nu het voorsorteren op Amerikaanse invoertarieven voorbij is, is de industriële productie in juni gedaald tot het laagste niveau sinds de pandemie. Overheidssteun kan niet snel genoeg komen.” Daarnaast concludeert hij dat Duitsland, na de herziening van de groeicijfers, sinds de pandemie de slechtst presterende economie van Europa is.
“Ons bedrijfsmodel, dat ons decennialang heeft gedragen, werkt vandaag de dag niet meer in zijn huidige vorm. De bedrijfsomstandigheden zijn in korte tijd drastisch verslechterd,” schreef de CEO van Porsche onlangs aan zijn medewerkers. Wat voor Porsche geldt, geldt in feite ook voor de rest van de Duitse industrie en daarmee voor de Duitse economie.
Renteverschil tussen Italiaanse en Duitse 10-jaars staatsobligaties (bron: Holger Zschaepitz)
Het oude groeimodel, gebaseerd op goedkoop Russisch gas, een voor Duitsland ondergewaardeerde euro en sterke export naar onder meer de VS en China, bestaat niet meer. En een nieuw pad naar duurzame groei is nog altijd niet gevonden. De Duitse overheid wil de economie nu stimuleren door meer geld te lenen. Maar dat dreigt ten koste te gaan van het laatste grote voordeel dat Duitsland nog heeft: een sterke kredietwaardigheid en lage leenkosten. Zelfs Italiaanse staatsobligaties noteren inmiddels nog maar 83 basispunten boven de Duitse, wat erop wijst dat Duitsland zijn relatieve financieringsvoordeel aan het verliezen is.
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
