9.3
8.539 reviews
Nederlands
NL
Beleggers die willen profiteren van een stijgende goudprijs komen al snel voor de keuze te staan tussen fysiek goud en goudmijnaandelen. Hoewel beide beleggingen blootstelling bieden aan de goudprijs, verschillen ze aanzienlijk in risico en rendement. Waar kan je het beste in beleggen?
Waar goud een monetair bezit is met beperkte externe risico's, zijn goudmijnbedrijven afhankelijk van bedrijfsprestaties en politieke omstandigheden. Toch wisten deze bedrijven beter te profiteren van de stijgende goudprijs sinds de bodem in 2023. Wat verklaart deze verschillen en waarom kennen beide beleggingen een ander risicoprofiel?
Goudprijs en goudmijnaandelen (bron: TradingView)
Goudmijnaandelen zijn sterk afhankelijk van de goudprijs, aangezien deze bedrijven hun winst behalen uit het verschil tussen de productiekosten en de verkoopprijs van goud. Omdat deze kosten relatief stabiel blijven, kan een stijgende goudprijs leiden tot een sterke toename van de winstmarges. Dit effect staat bekend als de operationele hefboom.
Dit mechanisme werkt echter ook in omgekeerde richting. Wanneer de goudprijs daalt, kunnen marges snel onder druk komen te staan en in sommige gevallen zelfs negatief worden. Hierdoor bewegen goudmijnaandelen doorgaans sterker dan de goudprijs zelf: ze stijgen harder in opwaartse markten, maar dalen ook sneller wanneer de goudprijs onder druk staat.
Toch betekent deze hefboom niet automatisch dat goudmijnaandelen op lange termijn beter presteren. Sinds 2007 is de SPDR Gold Shares, die de goudprijs volgt, met circa 580% gestegen, terwijl de VanEck Gold Miners ETF slechts 130% rendement behaalde.
Dit verschil wordt mede verklaard door de grotere volatiliteit van goudmijnaandelen. Tijdens de bearmarkt na 2011 daalde de goudprijs met circa 40%, terwijl goudmijnaandelen ongeveer 80% verloren. Door deze diepere dalingen duurt het langer voordat verliezen worden goedgemaakt. Tegelijkertijd blijkt uit de periode sinds 2015 dat goudmijnaandelen in een stijgende markt juist sterker presteren: ze zijn twee keer zo hard gestegen als goud zelf.
Naast de hefboom op de goudprijs worden goudmijnaandelen ook beïnvloed door externe risico's die bij fysiek goud geen rol spelen. In tegenstelling tot goud zijn deze bedrijven afhankelijk van operationele prestaties en politieke omstandigheden, wat de volatiliteit verder verhoogt.
Operationele kosten
De kosten om goud te winnen worden vaak uitgedrukt in de zogenoemde All-In Sustaining Cost (AISC). Wanneer deze kosten stijgen, komt de winstgevendheid onder druk te staan. Aangezien goudwinning zeer energie-intensief is, werken hogere energieprijzen direct door in de kostenstructuur.
Daarnaast nemen de kosten toe doordat de goudconcentraties in bestaande mijnen afnemen, waardoor er meer gegraven moet worden om dezelfde hoeveelheid goud te winnen. Ook stijgende loonkosten dragen bij aan hogere operationele uitgaven. Deze factoren maken de winstgevendheid van goudmijnbedrijven sterk afhankelijk van hun operationele kosten en efficiëntie.
All-In Sustaining Cost van goud. (Bron: World Gold Council)
Politieke en regelgevende risico's
Naast operationele risico's spelen ook politieke factoren een belangrijke rol. Goudmijnbedrijven opereren vaak in landen waar overheden directe invloed kunnen uitoefenen op de sector. Zo meldde Bloomberg in 2024 dat de centrale bank van Tanzania mijnbedrijven verplichtte om 20% van hun productie aan de overheid te verkopen. Dit gebeurt vaak tegen minder gunstige koersen of in lokale valuta, wat ten koste gaat van de winstgevendheid.
In sommige gevallen kunnen overheden goud bovendien aanmerken als een strategische asset, waardoor export wordt beperkt. Ook kunnen productiebeperkingen worden opgelegd, zoals eerder gebeurde in Mozambique vanwege milieuzorgen. Dergelijke maatregelen vergroten het risico voor beleggers in goudmijnaandelen.
Hedging en prijsrisico
Goudprijs zorgt voor minder afdekking (bron: Metals Focus)
Tot slot spelen ook strategische keuzes van het management een rol. Goudmijnbedrijven kunnen hun prijsrisico afdekken door toekomstige productie via futures te verkopen tegen een vooraf vastgestelde prijs. Dit zorgt voor stabielere inkomsten en beschermt tegen dalende goudprijzen, maar beperkt tegelijkertijd de winst wanneer de goudprijs stijgt.
In de praktijk kiezen bedrijven er in opgaande markten vaak voor om minder te hedgen om maximaal te profiteren van stijgende prijzen. Dit vergroot echter de gevoeligheid voor dalingen, aangezien winstmarges dan sneller onder druk komen te staan.
Hoewel fysiek goud en goudmijnaandelen beide blootstelling geven aan de goudprijs, verschillen ze aanzienlijk in risicoprofiel. Aandelen stijgen tijdens opgaande markten vanwege de operationele hefboom vaak harder dan goud, maar dalen ook sterker bij tegenwind. Een langdurig stijgende goudprijs betekent niet automatisch dat aandelen beter presteren, mede vanwege de hevige dalingen die ze kunnen doormaken.
Goudmijnaandelen kennen veel externe risico's: operationele uitdagingen, politieke inmenging en strategische keuzes van het management. Wie op een veilige manier blootstelling wil hebben aan goud, kiest voor fysiek goud. Voor beleggers die willen speculeren op een stijgende goudprijs en bereid zijn meer risico te nemen, kunnen goudmijnaandelen een interessant rendement bieden.
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
