Australië begint met monetaire verruiming, geldhoeveelheid explodeert

Centrale banken kopen sinds de coronacrisis weer op grote schaal staatsobligaties en ander schuldpapier. Naar eigen zeggen om de rente laag te houden. Ook Australië doet mee aan deze waanzin, want de monetaire basis is daar in een jaar tijd verdubbeld. De centrale bank kocht meer dan $100 miljard aan staatsobligaties. Door het opkoopprogramma heeft de centrale bank al 15% van de totale staatsschuld van het land op haar balans staan.

Door de coronacrisis hebben veel overheden fiscale stimuleringsmaatregelen genomen om de economie te ondersteunen. Daardoor zijn de staatsschulden wereldwijd flink opgelopen. Om die rekening te betalen proberen centrale banken de obligatiemarkt te ondersteunen. Zij mogen niet rechtstreeks geld uitlenen aan overheden, maar kunnen wel staatsobligaties opkopen via de secundaire markt. Daarmee proberen ze de markt ervan te overtuigen dat de rente laag blijft, zodat overheden tegen een lagere rente kunnen lenen.

Monetaire basis meer dan verdubbeld in Australië (Bron: RBA)

Waarom QE niet hetzelfde is als geld drukken

Het opkopen van staatsobligaties door de centrale bank is echter niet hetzelfde als geld drukken. Banken verkopen staatsobligaties aan de centrale bank en krijgen in ruil daarvoor een vordering op de centrale bank. Het balanstotaal van de centrale bank neemt dus toe, maar die van commerciële banken niet. Ook komt er niet meer geld in omloop als gevolg van het opkopen van staatsobligaties. Er vindt alleen een activaruil plaats, waarmee de centrale bank in feite risico van banken overneemt. Hetzelfde gebeurt wanneer de centrale bank bijvoorbeeld hypotheekleningen of bedrijfsobligaties uit de markt haalt en aan haar balans toevoegt.

De stijging van de geldhoeveelheid blijft dus beperkt tot een toename in de monetaire basis, het gedeelte van de geldhoeveelheid dat door centrale banken in omloop wordt gebracht. Daar zien consumenten en bedrijven in de reële economie dus niets van terug. Het opkopen van staatsobligaties heeft alleen indirect effect op de geldhoeveelheid. Omdat het de rente omlaag drukt kan het mensen aansporen meer geld te lenen. Daardoor komt er wel meer geld in omloop, omdat banken nieuw geld creëren zodra ze krediet verlenen.

Om de kredietcreatie verder aan te moedigen besloot de Australische regering haar wetgeving ten aanzien van de kredietvoorwaarden vorig jaar verder te versoepelen. Deze regels werden na de financiële crisis van 2008 juist aangescherpt, om te voorkomen dat mensen zich te diep in de schulden zouden steken. De regering draait deze strenge regelgeving nu weer terug, omdat het de kredietverlening door banken teveel zou beperken. Daarmee ligt het risico van overkreditering en op termijn een nieuwe kredietcrisis weer op de loer. Het lijkt wel alsof we niets hebben geleerd van de vorige crisis.

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines