Vlucht naar contant geld door coronacrisis

 

De coronacrisis heeft een vlucht naar contant geld veroorzaakt, zo blijkt uit cijfers van de Europese Centrale Bank. Terwijl het gebruik van contant geld door de pandemie verder is afgenomen zijn mensen juist meer bankbiljetten gaan oppotten als een alternatieve veilige haven. De centrale bank spreekt dan ook van een 'paradox' in de manier waarop mensen naar contant geld kijken. De rol van cash verschuift steeds meer van betaalmiddel naar een alternatief spaarmiddel en daar valt wat voor te zeggen.

In tegenstelling tot geld op een bankrekening heeft contant geld geen last van negatieve rente. Daardoor kan het voor zeer vermogende mensen lucratief zijn om wat meer contanten aan te houden. In elk geval kan het geen kwaad nu de spaarrente op nul staat. Een tweede argument om contant geld aan te houden is dat het minder tegenpartijrisico kent. Met een spaarrekening ben je afhankelijk van een bank, terwijl je altijd over contant geld kunt beschikken. Wanneer mensen zich zorgen maken over de stabiliteit van financiële instellingen en het elektronische betalingsverkeer kunnen ze instinctief besluiten geld van de bank te halen.

Vlucht naar cash

De waarde van alle eurobiljetten in circulatie steeg van €1,28 biljoen in februari 2020 naar €1,43 biljoen in februari dit jaar, een toename van bijna 12%. Dat is het snelste groeitempo sinds de financiële crisis van 2008, toen verschillende banken nog dreigden om te vallen. Toen steeg de hoeveelheid cash in omloop wel sneller, omdat er acute zorgen waren over de stabiliteit van de bankensector. De coronacrisis laat een meer geleidelijke vlucht naar cash zien, maar is in totale omvang minstens zo groot.

Vlucht naar contant geld door coronacrisis (Bron: ECB)

Wat is de rol van contant geld?

Door de coronapandemie is het gebruik van contant geld flink afgenomen, uit vrees voor mogelijk besmettingsgevaar. Dat risico blijkt zeer gering, maar het heeft wel een structurele verandering teweeg gebracht in de manier waarop mensen betalen. Zo bleek vorig jaar uit een enquête van de ECB dat vier op de tien mensen sinds de coronacrisis vaker contactloos en minder met cash betalen.

"Een afnemende stroom van bankbiljetten in en uit de centrale banken van het Eurosysteem laat zien dat de actieve circulatie is afgenomen. Dit suggereert een grotere vraag naar contant geld als voorzorg tegen toegenomen onzekerheid", aldus de centrale bank.

Toch zitten er grote verschillen tussen landen in de manier waarop mensen cash gebruiken. Uit een enquête van 2019 bleek dat in één op de zes mensen Griekenland de hypotheek of huur nog in contanten betaalde, terwijl één op de vijf Italianen zelfs de energierekening in cash afrekende. Ter vergelijking, in landen als Frankrijk en Nederland deed bijna niemand dat soort uitgaven in contanten. In sommige landen is contant geld nog steeds een populair betaalmiddel, terwijl het in andere landen vooral een alternatief spaarmiddel is.

Internationale rol van de euro

Een ander aspect dat niet onbelicht mag blijven is dat eurobiljetten steeds vaker worden gebruikt buiten de muntunie. De internationale rol van de euro is de afgelopen jaren steeds groter geworden. Zo zien veel landen de munt als een volwaardig alternatief voor de Amerikaanse dollar. Zeker nu de Verenigde Staten de dollar vaker als politiek drukmiddel gebruiken.

Volgens de centrale bank wordt slechts één op de vijf eurobiljetten in omloop momenteel gebruikt voor betalingsverkeer binnen de muntunie. Het grootste gedeelte dient als alternatieve store of value of wordt buiten de muntunie gebruikt. 

Deze nieuwe trend laat zien dat contant geld nog steeds een belangrijke rol vervult, maar dan als alternatieve store of value. De ECB is zich daar ook van bewust en wil zich daarom beter voorbereiden. Daarover zegt de centrale bank: "Als contant geld op grote schaal wordt gebruikt als veilige haven in turbulente periodes, dan is het misschien noodzakelijk om een substantiële strategische voorraad bankbiljetten aan te houden om uitzonderlijk grote vraag in tijden van crisis op te vangen."

Update: In het oorspronkelijke artikel stond in de grafiek miljarden euro's, maar dat moeten biljoenen zijn. Dit is inmiddels aangepast.

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines