De invoering van negatieve rente door centrale banken heeft in het algemeen een positief effect gehad op het aanjagen van de inflatie, het verder omlaag drukken van de rente en het verzwakken van valuta. Dat is de conclusie van een nieuw onderzoek naar de effecten van negatieve rente, dat in opdracht van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) werd uitgevoerd.

Het IMF bestudeerde de effecten van negatieve rente in de Eurozone, Denemarken, Japan, Zweden en Zwitserland en kwam tot de conclusie dat deze maatregel over het algemeen goed leek te werken. In de betreffende landen werd het inderdaad goedkoper om geld te lenen, al daalde de marktrente minder sterk dan de beleidsrente van centrale banken. Ook wisten de banken hun winstgevendheid op peil te houden, omdat ze er over het algemeen goed in slaagden de lagere rente door te berekenen aan spaarders.

De centrale banken van Zwitserland en Denemarken introduceerden een negatieve rente om een kapitaalvlucht richting hun valuta af te remmen. Ook daarvoor bleek de negatieve rente een goed instrument, al zorgde de 'boeterente' van centrale banken niet voor een blijvend effect op de wisselkoers van de betreffende valuta.

Verschillende centrale banken hanteren negatieve rente (Bron: IMF)

Negatieve rente

Sinds het uitbreken van de financiële crisis hebben verschillende centrale banken hun rente drastisch verlaagd in een poging de economie weer aan te jagen. Om de rente verder omlaag te drukken begonnen ze ook staatsobligaties en ander schuldpapier op te kopen, maar toen ook dat niet het gewenste effect opleverde werd een nog zwaarder middel uit de kast gehaald. Verschillende centrale banken introduceerden een negatieve rente, waarmee sparen in feite wordt afgestraft.

De economen van het IMF concluderen dat negatieve rente inderdaad het beoogde effect heeft gehad, maar ze waarschuwen tegelijkertijd voor negatieve bijwerkingen. Zodra spaarders rente moeten betalen over hun spaargeld zullen ze alternatieven overwegen, waardoor ze sneller geneigd zullen zijn spaartegoeden op te nemen en bijvoorbeeld contant geld aan te houden. Om deze reden moeten centrale banken voorzichtig te werk gaan en de effecten van negatieve rente op het spaargedrag van burgers goed blijven monitoren, zo concludeert het IMF.

Negatieve rente kan ook vlucht naar contant geld veroorzaken, zo waarschuwt IMF