9.3
8.883 reviews
Nederlands
NL
Nieuwe aanvallen op Saudische olietankers zetten niet alleen de energiemarkt op scherp. De oplopende olieprijs wakkert de inflatievrees aan en stuwt de obligatierentes in de VS en Europa naar nieuwe hoogten. Wat zijn de gevolgen voor Europa en wat betekent deze escalatie voor goud?
Vorige week schreven we al dat de olieprijs door het opnieuw oplopende conflict in het Midden-Oosten richting de 86 dollar steeg. Deze stijging zette deze week door, waarbij een vat Brentolie zelfs even boven de 100 dollar noteerde. Dit gebeurde nadat de door Iran gesteunde Jemenitische Houthi’s verklaarden twee Saudische olietankers in de Rode Zee te hebben aangevallen.
Prijsontwikkeling brentolie (bron: tradingeconomics)
De aanvallen dreigen een einde te maken aan het vier jaar oude staakt-het-vuren tussen de Houthi’s en Saudi-Arabië. Daarmee dreigt naast de Straat van Hormuz ook het scheepvaartverkeer door de Straat Bab el-Mandeb te worden verstoord. Volgens de Financial Times bestaat er bezorgdheid dat de Houthi’s met Teheran zullen samenwerken om Bab el-Mandeb af te sluiten en zo de druk op de energiemarkten en de wereldhandel op te voeren.
Het Suezkanaal, de Rode Zee en de Straat Bab el-Mandeb vormen samen de kortste vaarroute tussen Europa en Azië. Voordat de Houthi’s in 2023 naar aanleiding van de oorlog tussen Israël en Hamas hun eerste aanvallen begonnen, verliep jaarlijks bijna 10 procent van de wereldwijde handel over zee via deze zeestraat. Vorig jaar was dat aandeel al gedaald tot ongeveer 3 procent, omdat veel rederijen besloten de Rode Zee te mijden en via Kaap de Goede Hoop te varen. Deze route is duizenden kilometers langer en duurder en kan de reisduur met twee weken verlengen.
Bab el-Mandeb & Hormuz (bron: Bloomberg)
Econoom Han de Jong schrijft vandaag dat een vat Brentolie en een megawattuur gas in Europa respectievelijk 64 en 119 procent duurder zijn dan aan het begin van het jaar. Wat hem opvalt, is dat de Europese gasprijs nog veel harder stijgt dan de olieprijs, terwijl de gasprijs in de Verenigde Staten juist daalt. Daardoor ligt de gasprijs in Europa inmiddels ongeveer zeven keer zo hoog als in de VS, met alle gevolgen van dien voor de concurrentiepositie van de Europese industrie.
Dit is extra slecht nieuws voor Nederlandse consumenten, omdat onze gasvoorraden erg laag zijn en in aanloop naar de winter moeten worden aangevuld. Noorwegen, onze grootste gasleverancier, waarschuwde eerder deze week al dat Nederland en de rest van Europa een ‘kwetsbare winter’ tegemoetgaan. Volgens De Telegraaf bedraagt de vullingsgraad van de Nederlandse ondergrondse gasvoorraden slechts 33,4 procent, het laagste niveau van Europa.
Ondertussen dalen de olievoorraden. Volgens econoom Robin Brooks betekent dit alles echter niet dat de olieprijs onbeperkt kan blijven stijgen. Hij spreekt van een race tegen de klok: de Verenigde Staten moeten de blokkade zo snel mogelijk aanscherpen en de Iraanse economie onder druk zetten voordat de wereldwijde olieprijs te ver oploopt. Zelfs bij een verdere escalatie verwacht Brooks dat de brentolie rond de 125 dollar per vat zijn piek zal bereiken.
De stijgende olieprijs leidt tot een wereldwijde verkoopgolf op de obligatiemarkten, schrijft de Financial Times. De rente op Amerikaanse staatsobligaties bereikte daardoor het hoogste niveau in achttien maanden. De rente op tienjarige Amerikaanse staatsobligaties, die als referentie voor de financieringskosten op de wereldwijde schuldenmarkten geldt, liep op tot 4,71 procent. Hogere olieprijzen wakkeren de inflatie aan, waardoor beleggers rekening houden met hogere beleidsrentes en bestaande obligaties verkopen, met dalende koersen en stijgende rentes tot gevolg.
Stijging Duitse obligatierente (bron: Bloomberg)
Ook de Europese obligatierentes liepen op. De Duitse tienjaarsrente bereikte deze week door de stijgende olieprijs het hoogste niveau in vijftien jaar. De rente stond al onder opwaartse druk doordat Duitsland voor miljarden euro’s investeert in defensie en infrastructuur en daarvoor meer staatsobligaties uitgeeft.
Ook de Franse obligatierente liep deze week fors op. De rente op tienjarige Franse staatsobligaties kwam zelfs boven de 4 procent uit. “Frankrijk had al een financieringsprobleem en dat probleem wordt steeds groter”, schrijft Corné van Zeijl op X over de combinatie van een oplopende staatsschuld en stijgende rentelasten. De markt eist inmiddels van de Fransen een hogere rente dan van de Grieken.
De Franse minister van Financiën beloofde eerder deze zomer nog het begrotingstekort terug te dringen. Begin deze maand schreven we al waarom dit waarschijnlijk een loze belofte zou zijn (en waarom Frankrijk inzet op nieuwe Europese belastingen). Ook het IMF liet deze week weten te verwachten dat het Franse begrotingstekort dit jaar juist oploopt.
De hogere energieprijzen remmen de economische groei, drukken de belastinginkomsten en dwingen de overheid tot extra steunmaatregelen. Voor volgend jaar voorziet het IMF wel een lichte daling van het tekort, van 5,2 naar 4,9 procent van het bbp, maar het is de vraag hoe realistisch die prognose is. De hoge Franse staatsschuld en de politieke verlamming maken het land tot een groot risico voor de eurozone. We blijven daarom uiteraard nauwgezet volgen wat er in aanloop naar de Franse presidentsverkiezingen van april 2027 gebeurt.
Jeroen Blokland schrijft naar aanleiding van de stijgende Amerikaanse rente dat die uiteindelijk weer omlaag moet om de groeiende schuldenberg betaalbaar te houden. Dat kan obligatiehouders flinke koerswinsten opleveren, maar wanneer centrale banken hiervoor opnieuw op grote schaal geld creëren, dreigt een nieuwe inflatiegolf. Beleggers kunnen daardoor ondanks positieve nominale rendementen in reële termen koopkracht verliezen.
Dat brengt ons tot slot bij goud. Vorige week legden we uit dat stijgende inflatiecijfers en oplopende inflatieverwachtingen de goudprijs onder druk kunnen zetten, omdat hierdoor de kans op renteverhogingen door centrale banken toeneemt (of die verhogingen in dit geval verstandig zijn, is een andere vraag). Rentedragende beleggingen, zoals obligaties, worden dan relatief aantrekkelijker ten opzichte van goud. Dat zagen we deze week terug: na een stijging tot ruim € 117.000 per kilo op woensdag daalde de goudprijs op vrijdag naar iets meer dan € 114.000 per kilo.
Ondanks de stijgende olieprijs houdt goud vooralsnog stand boven de belangrijke grens van 4.000 dollar per troy ounce. De prijsstijging eerder deze week was volgens Bart Melek, wereldwijd hoofd grondstoffenstrategie bij TD Securities, “ongebruikelijk” gezien de sterk oplopende energieprijzen na de laatste escalatie in het Midden-Oosten. Volgens hem werd de stijging in de eerste helft van de week vooral veroorzaakt door het sluiten van shortposities en aankopen na de eerdere prijsdaling, nadat belangrijke technische steunniveaus hadden standgehouden. De vraag is nu of goud standhoudt als de olieprijs verder stijgt; we blijven deze relatie daarom nauwlettend volgen.
Op 8 oktober haalt Holland Gold bekende podcastgasten naar Theater Figi in Zeist voor Vrijheid & Vermogen 2026. Bekijk het programma en reserveer je ticket voor een avond over de toekomst van Nederland, Europa en je vermogen.
