Iran-conflict zet goud- en olieprijzen in beweging

Mogelijk jaagt Trump in Iran een snel succes na zoals in Venezuela, maar het blijft gissen naar de doelstellingen voorbij brede termen als regime change. De oorlog tegen Iran verspreidt zich over de golfregio. De Straat van Hormuz is gesloten, olieprijzen stijgen, tanken onder de 2 euro lijkt verleden tijd, beurzen kleuren rood. De goudprijs bereikte maandag een hoogtepunt van ruim € 148.600 per kilo, om de volgende dag flink te corrigeren. Wat zit er achter al deze bewegingen?

Straat van Hormuz

Een vijfde van de wereldproductie van olie wordt door de Straat van Hormuz vervoerd. Deze smalle zeecorridor is de toegangsport tot de golfstaten en maakt onderdeel uit van de Iraanse kust. Een eventuele blokkade van de zeestraat zou enorme gevolgen hebben voor de wereldhandel in olie en gas.

Overzicht van olie en gasvelden, infrastructuur rondom Perzische Golf, bron: Bloomberg

Sinds de luchtaanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iran afgelopen zaterdag volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. Het succesvolle luchtbombardement op de Iraanse opperste leider Khamenei werd wereldnieuws. Nu de ‘kop’ van de slang was, zoals door veel commentatoren werd aangehaald, was allerminst zeker hoe verder. Hoewel het Iraanse volk de dood van de tiran leek te verwelkomen, hebben het zittende regime, de Revolutionaire Garde en het leger er alle belang bij het bewaren van de status quo. Mogelijk ligt er geen andere optie dan een strijd tot het einde. Raketaanvallen vanuit Iran op Amerikaanse bases in de golfregio, Israël en zelfs Cyprus volgden.

Overzicht van luchtaanvallen over en weer tussen Israël en V.S. enerzijds en Iran (en zijn proxies zoals Hezbollah) anderzijds. Bron: Bloomberg

Iran leek in eerste instantie de straat van Hormuz niet te gaan afsluiten. Toch werden diverse tankers aangevallen en was de dreiging genoeg voor verzekeraars en rederijen om tankers te doen omkeren, weg van het mogelijke gevaar. Maandag volgde het bericht dat Iran de straat definitief gaat sluiten en ieder schip dat doorvaart in lichterlaaie zal worden gezet. Ondanks Trumps aankondiging woensdag dat de Amerikaanse marine tankers zal gaan begeleiden, zijn er weinig rederijen die hun schepen weer door de straat laten gaan.

Olieprijzen stijgen de pan uit

Internationale markten reageerden heftig op het nieuws uit de golfregio. Olieprijzen schoten maandag tussen de 8% en 11% omhoog (respectievelijk voor WTI Olie en Brent Olie) en zijn nog niet van deze hoge prijzen teruggekomen. Gasprijzen voor LNG schoten diezelfde dag 50% omhoog nadat Qatar de productie stillegde als gevolg van aanvallen op energiefaciliteiten. Ondanks de grootste prijsstijgingen in jaren, verbleken de huidige ontwikkelingen bij de prijsstijgingen kort na de Russische inval in Oekraïne.

Gas en olieprijzen (van termijncontracten op energiemarkt) sinds 2022, reactie op inval Oekraïne spant nog steeds de kroon. Bron: Bloomberg.

De reacties op de beurzen liegen er echter niet om. De Koreaanse beurs KOSPI daalde woensdag 12% in één dag, het grootste verlies in haar 46-jarige geschiedenis. Amerikaanse beurzen schoten na het weekend zwaar in het rood en zijn hier maar deels van hersteld. De reacties voor zowel olieprijzen als de beurzen zijn onmiskenbaar, maar nog niet zo groot als je mogelijk zou verwachten. De markt lijkt ook nog onzeker te zijn over de impact die het conflict met Iran gaat hebben en hoe lang het werkelijk gaat aanhouden.

S&P 500 duikt bij opening na het weekend scherp omlaag en herstelt licht, bron: Tradingview

Goudprijzen

De goudprijs steeg maanda flink tijdens een vlucht naar veilige havens zoals edelmetalen en de dollar. Door daling van de euro en stijging van de goudprijs noteerde goud een piek van ruim € 148.600 per kilo. Veel van de klanten van Holland Gold maakten eenzelfde stap: in het weekend van de aanval werd ruim een weekomzet gedraaid. Klanten kopen goud en zilver in de verwachting dat de geopolitieke spanningen prijzen verder zullen opdrijven.

Goudprijs piekt in vroege handelsuren van 1 op 2 maart en corrigeerde in loop van de dinsdag sterk.

Nadat markten de eerste geopolitieke shock hadden verwerkt, zonk de realisatie in dat een hoge olieprijs ook hogere inflatie betekent. Productie- en transportkosten stijgen wereldwijd bij hoge olieprijzen, wat marges drukt. Dit raakt de industrie, en daarmee mogelijk ook het meer volatiele zilver, wat pas op woensdag een prijsherstel laat zien. Deze inflatieangsten betekenen ook dat centrale banken, in hun doelstelling om inflatie te beteugelen, de rentes minder snel zullen verlagen dan eerder verwacht. Dat is op zijn beurt weer slecht nieuws voor goud, omdat in de goudkoers een snelle renteverlaging was ingeprijsd.

Desondanks herstelt de goudkoers weer en wordt pad vervolgd waarmee 2026 een van de best presterende goudjaren wordt. Goud staat momenteel 21% hoger dan op 1 januari van dit jaar.  Ook zilver staat, ondanks de grotere prijsvolatiliteit, momenteel 22% hoger dan op 1 januari dit jaar.

De zilverkoers bewoog minder sterk mee dan de goudprijs, en zakte ook sneller weg.

Hoe nu verder?

Hoe de situatie in Iran zich verder zal ontvouwen blijft onduidelijk, analisten duikelen over elkaar om verschillende risico’s en mogelijkheden te duiden. De economische impact van het conflict hangt met name samen met de olieprijs, en die zal het meest verstoord worden door het al-dan-niet ontsluiten van de Straat van Hormuz en de vraag of Iran meer gas- en olie-installaties zal aanvallen. De geopolitieke gevolgen voor de regio moeten nog gaan blijken.

Vier scenario’s voor de oorlog in het Midden-Oosten, bron: Bloomberg

Belangrijk gegeven in dit alles is dat de Verenigde Staten nog de minste effecten van de stijgende olieprijzen zullen ondervinden. Door de grootschalige exploitatie van schalieolie en gas is Amerika in afgelopen jaren van een energie-importeur een energie-exporteur geworden. De V.S. zijn daardoor, samen met de hernieuwde connectie met Venezuela, veel minder afhankelijk van brandstoffen uit de golfstaten. Vanuit dat oogpunt is er minder druk voor Trump om het conflict tot een snel einde te brengen. Het zijn met name Azië en Europa die de grootste economische klappen te verduren krijgen. Trump heeft aangegeven dat de V.S. rekening houdt met vier tot vijf weken om de oorlog met Iran af te wikkelen. We zitten momenteel op dag 5.

Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal  

Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.