Nederlands
NL
Zelfs de professionele olieanalisten van JPMorgan hebben voor het eerst sinds het begin van de oorlog geen duidelijk basisscenario meer voor de oliemarkt. Ondertussen wakkeren de hoge energieprijzen de inflatie aan en verhoogde de Fed voor het eerst sinds 2023 de rente. Waarom blijft goud desondanks zo sterk?
De olieprijs daalde deze week enigszins, maar blijft hoog. Brentolie zakte van ongeveer 107 dollar per vat aan het begin van de week naar circa 103 dollar op vrijdagmiddag 18 september. Sinds juli zit de olieprijs weer in de lift. Vorige week volgde een nieuwe prijsstijging nadat een droneaanval de Saoedische Oost-Westpijpleiding had beschadigd en stilgelegd. Via deze pijpleiding wordt dagelijks voor circa 4 miljoen vaten aan olie van het oosten van Saoedi-Arabië naar de Rode Zee vervoerd, buiten de Straat van Hormuz om. De olieprijs heeft grote invloed op de inflatie. De vraag is dan ook hoe de olieprijs zich de komende tijd zal ontwikkelen.
Prijsontwikkeling brentolie (bron: Tradingeconomics)
In de Holland Gold Podcast van deze week bespraken we met Kees de Kort de analyse van econoom Robin Brooks, die de recente stijging van de olieprijs als een overreactie beschouwt. Volgens hem prijst de markt een langdurig verlies van miljoenen vaten per dag in, terwijl het vooral om een tijdelijke logistieke verstoring gaat. Saoedi-Arabië kan de olie-export voorlopig op peil houden door de voorraden in de haven van Yanbu aan te spreken. Bovendien verwacht Brooks dat de pijpleiding snel wordt hersteld.
Brooks blijft deze week, ondanks berichten over geannuleerde olieleveringen aan Europa en geruchten dat de volledige reparatie mogelijk vijf tot zes weken zal duren, bij zijn standpunt. Afgelopen donderdag schreef hij: “Ik denk dat we de recente paniek over de olieprijs na de aanval op de Saoedische Oost-Westpijpleiding nu officieel als voorbij kunnen beschouwen. Wat we keer op keer leren, is dat de mondiale oliemarkt veel veerkrachtiger en robuuster is dan degenen die waarschuwen voor een olieprijs van 200 dollar per vat graag willen toegeven.”
Kees de Kort gaf in de podcast aan het absoluut niet eens te zijn met de analyse van Brooks. Hij verwacht dat de olieprijs nog veel verder zal stijgen en noemde de recente prijsstijging „only the beginning”. Als de pijpleiding één keer kan worden geraakt, kan dat volgens hem immers ook opnieuw gebeuren.
Mocht u het lastig vinden om te voorspellen waar de olieprijs naartoe gaat, dan bent u niet de enige. Ook de olieanalisten van JPMorgan worstelen met die vraag. Door het onvoorspelbare verloop van de oorlog met Iran en de aanhoudende verstoringen van het aanbod heeft de bank voor het eerst sinds het begin van het conflict geen duidelijk basisscenario meer.
Ontwikkeling energieprijzen gemeten in euro’s (bron: Han de Jong)
Wat wel duidelijk lijkt, is dat langdurig hoge energieprijzen de inflatie verder kunnen opdrijven en tegelijkertijd de economische groei kunnen verzwakken, doordat ze de inkomens en bestedingen van huishoudens onder druk zetten. ECB-vicepresident Boris Vujčić zei daarover: “Als de inflatie gedurende de herfst hoog blijft en gevolgen heeft voor de inkomens en het gedrag van consumenten, zal dat ook een remmend effect hebben op het bruto binnenlands product.” Volgens Vujčić zou een koude winter de economische schade verder vergroten doordat de verwarmingskosten oplopen.
De Nederlandse brandstofprijzen blijven fors stijgen. De eerste dieselprijs van 2,90 euro per liter is al gesignaleerd en het lijkt slechts een kwestie van tijd voordat voor het eerst de grens van 3 euro wordt doorbroken. In een artikel op CNBC wordt goed uitgelegd waarom de dieselprijs zo cruciaal is voor de economie. Vrijwel ieder product wordt ergens in de keten per vrachtwagen vervoerd, terwijl ook landbouwmachines, bouwmaterieel, spoorvervoer en bezorgdiensten sterk afhankelijk zijn van diesel. Hogere brandstofkosten werken daardoor via transporttarieven en brandstoftoeslagen door in onder meer de prijzen van boodschappen, bouwmaterialen en andere alledaagse producten. Een langdurig hoge dieselprijs maakt uiteindelijk dus vrijwel alles in de economie duurder.
De goudprijs herstelde de afgelopen dagen, ondanks de eerste renteverhoging van de Federal Reserve sinds 2023. De Amerikaanse centrale bank verhoogde de beleidsrente met 25 basispunten naar 3,75 tot 4,00 procent, omdat de inflatie hardnekkig boven de doelstelling van 2 procent blijft. Een hogere rente is doorgaans ongunstig voor goud, omdat het edelmetaal zelf geen rente oplevert. In augustus lagen de Amerikaanse consumentenprijzen 3,4 procent hoger dan een jaar eerder. Brandstofprijzen speelden hierbij een grote rol.
In ons marktoverzicht van deze week schreven we het volgende over de verhoging: “De hoger dan gewenste inflatie is niet toe te schrijven aan de vraagzijde maar wel aan problemen bij de aanbodzijde. De Verenigde Staten hebben de belangrijkste factor daarbij, namelijk de hoge energieprijzen, over zichzelf (en bij uitbreiding over de rest van de wereld) afgeroepen door een oorlog te starten met Iran. Een verhoging van de beleidsrente met 25 basispunten zal daar niets aan veranderen en is al zeker niet bevorderlijk voor de groei die men wenst te creëren om de schuld organisch af te bouwen.”
De Canadese econoom James E. Thorne was hierover nog uitgesprokener. In zijn stuk Warsh Fails the Oil-Shock Test stelt hij dat de Fed een oude fout herhaalt: de rente verhogen tijdens een aanbodschok. De centrale bank kan immers geen extra olie oppompen of benzine goedkoper maken door hypotheken duurder te maken. Thorne verwijst naar onderzoek van Ben Bernanke, Mark Gertler en Mark Watson, waaruit bleek dat eerdere oliecrises vooral werden verergerd door renteverhogingen. Volgens hem dreigt de Fed nu opnieuw een energieschok te versterken en zo een recessie te veroorzaken.
Goud lijkt ondanks de renteverhoging van de Fed vooralsnog niet te dalen. Volgens Bloomberg zoeken beleggers de afgelopen weken massaal hun toevlucht tot goud, in de verwachting dat de structurele aanjagers van de goudprijs intact blijven. Goud-ETF’s noteerden inmiddels acht opeenvolgende dagen van instroom, de langste reeks sinds oktober 2025.
Peter Schiff, misschien wel de bekendste goldbug ter wereld, schreef donderdag op X: „De stijging van de goudprijs met meer dan 100 dollar vanochtend is een duidelijke motie van wantrouwen tegen de renteverhoging van de Fed met 25 basispunten. Beleggers bezitten liever goud dat geen rente oplevert dan tienjarige Amerikaanse staatsobligaties met een rente van 5 procent (lees de weekselectie van vorige week over de stijgende rente op overheidsschulden), omdat die onvoldoende compensatie biedt voor het koopkrachtverlies door inflatie.”
Goldbugs verwachten dat de buitensporige schulden uiteindelijk op de enige politiek haalbare manier zullen worden aangepakt: door geldontwaarding en een geleidelijke uitholling van de koopkracht. Matthew Piepenburg schrijft daarover: “Wat ooit werd afgedaan als een risico voor de verre toekomst, wordt steeds duidelijker zichtbaar.” Volgens hem blijven de schulden oplopen, staan de obligatiemarkten steeds verder onder druk en versnelt de verschuiving weg van de Amerikaanse dollar. Tegelijkertijd kopen centrale banken in hoog tempo fysiek goud. Hun aankopen spreken volgens Piepenburg luider dan hun woorden.
