Nederlands
NL
In de week waarin Donald Trump iedere volwassen Amerikaan 5.000 dollar in het vooruitzicht stelde, liep de Amerikaanse tienjaarsrente op tot bijna 5 procent, een belangrijke psychologische grens. Maar moeten we ons misschien meer zorgen maken over een land dichter bij huis? Begint de markt het vertrouwen in Frankrijk te verliezen?
De rente op Amerikaanse tienjaarsstaatsobligaties steeg deze week met bijna 20 basispunten tot circa 4,95 procent. Daarmee staat de rente op het hoogste niveau sinds 2023 en vlak bij het hoogste niveau sinds 2007. Een belangrijk verschil met 2007 is de omvang van de Amerikaanse staatsschuld. Die bedroeg destijds ongeveer 62 procent van het bbp, tegenover bijna 123 procent nu. Een vergelijkbaar renteniveau kan daardoor tegenwoordig veel meer druk op de Amerikaanse overheidsfinanciën leggen.
Rente Amerikaanse tienjaarsstaatsobligaties (bron: Bloomberg)
Volgens Bloomberg wordt de verkoopgolf mede aangejaagd door beleggers die speculeren op verder dalende obligatiekoersen. Het vindt plaats in aanloop naar de Amerikaanse inflatiecijfers over augustus, die vrijdagmiddag om 14.30 uur Nederlandse tijd worden gepubliceerd. Door de gestegen olieprijs kan ook het inflatiecijfer toenemen.
De inflatiecijfers zijn belangrijk omdat beleggers gecompenseerd willen worden voor het koopkrachtverlies door inflatie. Een hogere verwachte inflatie leidt daarom doorgaans tot een hogere geëiste rente op staatsobligaties. In de marktrente zijn daarnaast verwachtingen over de beleidsrente van de Federal Reserve en andere risico’s verwerkt. Een hoger dan verwacht inflatiecijfer kan de verwachting van verdere renteverhogingen versterken en de obligatierentes nog verder opstuwen.
Als de marktrente stijgt, bieden nieuw uitgegeven obligaties een hogere rentevergoeding. Bestaande obligaties met een lagere vaste rente worden daardoor minder aantrekkelijk en dalen in prijs. Die lagere aankoopprijs compenseert nieuwe kopers voor de lagere rentebetalingen, waardoor het totale rendement vergelijkbaar wordt met dat van een nieuwe obligatie met dezelfde resterende looptijd en hetzelfde risico.
“Dit zijn zorgwekkende tijden voor de obligatiemarkten”, zei Padhraic Garvey, hoofd onderzoek voor Noord- en Zuid-Amerika bij ING, tegen Bloomberg. Volgens hem lijkt een Amerikaanse tienjaarsrente van 5 procent inmiddels onvermijdelijk.
Deze rentebewegingen beïnvloeden vrijwel iedereen. Denk bijvoorbeeld aan de hypotheekrente: de gemiddelde rente op een Amerikaanse hypotheek met een looptijd van dertig jaar is deze week door de grens van 7 procent gebroken. Dit kan flinke druk op de woningmarkt zetten.
Scott Bessent (bron: flickr/U.S. Mission photo/Eric Bridiers)
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zei dat de markt voor Amerikaanse staatsobligaties er "zeer goed voor staat" en bagatelliseerde de zorgen over de stijgende rentes. Zijn ministerie had de maximale omvang van de terugkoopoperatie voor langlopende staatsobligaties verhoogd tot 6 miljard dollar en kocht donderdag uiteindelijk voor 5,19 miljard dollar aan obligaties terug. De extra vraag kan de obligatiekoersen ondersteunen en daarmee de rente drukken. Ditmaal had de ingreep echter niet het gewenste effect: de verkoopgolf hield aan en de obligatierentes stegen verder.
Jeroen Blokland ziet hierin het risico dat Bessent steeds verder moet ingrijpen om de rente onder controle te krijgen. Nu het ministerie heeft laten zien dat het reageert op oplopende rentes, kunnen beleggers volgens hem blijven testen hoever de Amerikaanse overheid bereid is te gaan. Blokland schrijft: "Bessent leerde vandaag een belangrijke les. Zodra je de markten laat zien dat je bereid bent je beleid aan te passen wanneer ze zich tegen je keren, zullen ze altijd meer eisen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën had al aangekondigd de terugkoop van langerlopende staatsobligaties minstens te verdubbelen. Vandaag verdrievoudigde Bessent de omvang van operatie ‘Treasury Twist’ tot 6 miljard dollar. Wat deden de obligatierentes? Die gingen omhoog."
Volgens econoom Robin Brooks heeft de Amerikaanse overheid zichzelf in een hoek gedreven. Beleggers zien de grotere terugkoopacties als een eerste stap richting kunstmatige renteplafonds en testen hoever het ministerie bereid is te gaan. Als de overheid steeds meer obligaties moet opkopen om de rente te drukken, kan dat het vertrouwen in de dollar aantasten en de debasement trade versterken, waarbij beleggers uitwijken naar goud en andere edelmetalen.
Ook de uitspraken van Trump zullen de onrust op de obligatiemarkt niet hebben verminderd. Hij beloofde iedere volwassen Amerikaan 5.000 dollar als de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat behouden. Met ongeveer 240 miljoen volwassen staatsburgers zou dat bijna 1.200 miljard dollar kosten, ruim 200 miljard meer dan de volledige begrotingsaanvraag van het Pentagon voor 2026.
Rentelasten OESO-landen stijgen; de staaf voor 2026 zal nog een stuk hoger zijn (bron: X/FT)
Niet alleen de rente op Amerikaanse staatsobligaties liep op. De rente op de Duitse tienjaarsobligatie, de Bund, steeg tot boven de 3,5 procent: het hoogste niveau sinds 2009. Han de Jong legde deze week in onze podcast uit waarom de Franse overheidsfinanciën mogelijk nog zorgwekkender zijn dan die van de Verenigde Staten en Duitsland. Hij legde uit dat de Franse staatsschuld als percentage van het bbp vergelijkbaar is met die van de Verenigde Staten. Frankrijk kent echter, anders dan de VS, nauwelijks economische groei. Daardoor dreigt de schuldquote sneller op te lopen. Afgelopen donderdag werd de groeiverwachting voor 2026 bijgesteld van 0,7 naar 0,4 procent.
Ook econoom Daniel Lacalle ziet Frankrijk als een zwakke schakel. Hij waarschuwt dat de volgende schuldencrisis eerder in de eurozone dan in de Verenigde Staten kan uitbreken, hoewel ook de Amerikaanse staatsschuld van 40.000 miljard dollar terecht zorgen baart. Hij wijst daarbij onder meer op de omvangrijke ongedekte toekomstige verplichtingen van eurolanden, bijvoorbeeld voor pensioenen. Deze zijn niet volledig zichtbaar in de officiële staatsschuldcijfers en bedragen in enkele belangrijke eurolanden volgens hem meer dan 300 procent van het bbp.
Franse tienjaarsrente (bron: tradingeconomics)
De Franse tienjaarsrente maakt deze zomer, waarin een prominente presidentskandidaat zelfs suggereerde om staatsschuld te "verbranden", een zeer snelle stijging door. Eind juni noteerde deze nog net boven de 3,5 procent; inmiddels gaat de rente richting de 4,5 procent. De Franse dertigjaarsrente bereikte een niveau dat voor het laatst in 2003 werd gezien.
Robin Brooks waarschuwt voor deze beweging: "Wat er gebeurt met de rente op langlopende Franse staatsobligaties is alarmerend. Er is geen andere manier om het te zeggen. Dit vraagt om een ingrijpende hervorming van het begrotingsbeleid en serieuze schuldafbouw, maar het land is politiek verlamd in aanloop naar de verkiezingen van volgend jaar."
Ook gouverneur Emmanuel Moulin van de Banque de France noemt de economische situatie zorgwekkend. Deze week riep hij, in reactie op de renteverhoging van de ECB, de regering en het parlement op maatregelen te nemen om het begrotingstekort terug te dringen. Maar zoals de vaste lezer weet, is de kans dat het tekort serieus wordt verkleind erg klein. "De rentes lopen op en de rentelasten stijgen. In 2028 of 2029 betalen we jaarlijks al snel 100 miljard euro", zei Moulin over de kosten van de Franse staatsschuld. Dat is ongeveer 3 procent van de hele Franse economie en ongeveer 6 procent van de totale overheidsuitgaven.
Met Han de Jong bespraken we dat de markt zijn vertrouwen in Frankrijk begint te verliezen. Lacalle ziet dit ook: “De Franse staatsschuld zal in 2026 naar verwachting ongeveer 118 procent van het bbp bedragen en kan richting 2030 oplopen tot bijna 130 procent. De markten beseffen inmiddels dat geen enkele nieuwe premier de overheidsuitgaven serieus zal verlagen. In plaats daarvan wordt waarschijnlijk dezelfde mislukte aanpak van de afgelopen drie decennia herhaald: de belastingen verhogen en noodzakelijke bezuinigingen uitstellen.” Han de Jong acht het mogelijk dat de ECB uiteindelijk het Transmission Protection Instrument (TPI) inzet en Franse staatsobligaties opkoopt om de rentestijging af te remmen.
Het wordt erg interessant om de ontwikkeling van de Franse rente richting de presidentsverkiezingen in april te volgen. Dat zullen wij uiteraard voor u blijven doen!
