9.3
8.591 reviews
Nederlands
NL
De geopolitieke escalatie in het Midden-Oosten zorgt voor onrust op de financiële markten. De olieprijs steeg in korte tijd naar 100 dollar per vat en de angst voor een recessie neemt toe. Maar wanneer worden hoge olieprijzen een echt economisch probleem en hoe groot kan de schade zijn?
Mark Zandi, hoofdeconoom van Moody's, uit zijn zorgen over de toenemende kans op een recessie: hoge olieprijzen worden historisch meestal opgevolgd door een recessie. Olie speelt een cruciale rol als fundament van de moderne economie. Deze grondstof zit verweven in vrijwel elk productieproces: transport, industrie, chemie en landbouw. De economie kan worden gevisualiseerd als een lange keten van productieprocessen. Nemen de kosten aan het begin van de keten toe, dan vloeien ze door naar het eindproduct. Olie zit aan het begin van vrijwel elke keten.
Olieprijzen tijdens recessies (Bron: Bloomberg)
Daarnaast is het ook moeilijk vervangbaar door alternatieven. De meeste vrachtwagens zijn gemaakt voor diesel, fabrieksmachines worden aangedreven door olie. Hierdoor kunnen bedrijven niet snel overstappen op goedkopere alternatieven om kosten te drukken. Deze afhankelijkheid maakt de economie kwetsbaar voor olieprijsschokken.
Stijgende olieprijzen werken al snel door in de kosten van goederen en diensten. Omdat bedrijven deze hogere kosten niet altijd volledig kunnen doorberekenen, komen winstmarges onder druk te staan. Winstmarges vormen een belangrijke drijfveer voor investeringen. Krimpen deze, dan investeren bedrijven minder.
Een andere optie is om de verhoogde kosten door te berekenen in de verkoopprijzen. Dit stuwt de CPI-inflatie omhoog, waardoor centrale banken de rente kunnen verhogen om deze te beteugelen. Hogere rentes remmen op hun beurt de economische groei.
Ook de consument voelt de pijn direct. De NOS meldt dat de prijs van diesel bij de pomp een nieuwe recordhoogte heeft bereikt. Hogere uitgaven aan brandstof en energie drukken de bestedingsruimte, waardoor consumenten minder uitgeven en sparen. Dit zet de economische groei verder onder druk.
Tot slot is Nederland een van de grootste handelsnaties ter wereld. De Nederlandse economie drijft op export en import en is sterk afhankelijk van stabiele handelsroutes en de aanvoer van olie en gas. Door de onrust in het Midden-Oosten raken deze routes verstoord, stelt De Nederlandsche Bank.
De impact van stijgende olieprijzen op de economie hangt af van de duur en intensiteit van het conflict. Aanvankelijk worden stijgende kosten opgevangen door bedrijven en worden strategische olievoorraden van landen aangesproken om prijzen te dempen: De Rijksoverheid heeft onder coördinatie van het Internationaal Energie Agentschap strategische voorraden vrijgegeven vanwege de spanning in het Midden-Oosten.
Als de prijzen verder stijgen, moeten bedrijven de kosten gaan doorberekenen aan de consument. Daarnaast raken de oliereserves na verloop van tijd op. Indien de situatie verder escaleert en zich voortzet, wordt de impact op de economie steeds aanzienlijker. De Nederlandsche Bank heeft verschillende scenario's geschetst.
Scenario 1 — Gunstig: Bij een doorrekening met de huidige energieprijzen in een situatie waarin de spanning afkoelt en de prijzen eind dit jaar dalen, blijft de schade beperkt. De gestegen kosten worden gedeeltelijk meegenomen in hogere prijzen, waardoor de inflatie licht stijgt. De economische schade blijft echter beperkt.
Scenario 2 — Ongunstig: In een ongunstiger scenario stijgen de prijzen eerst nog verder, waarna ze in het tweede en derde kwartaal hoog blijven. Hierdoor neemt de economische groei af, dalen bedrijfsinvesteringen en consumptie en neemt de inflatie verder toe.
Scenario 3 — Zwaarste: In het zwaarste scenario blijven energieprijzen twee jaar extreem hoog. De hoge prijzen worden verwerkt in de prijzen van goederen en diensten. De inflatie stijgt flink terwijl de economische groei verzwakt; dit fenomeen wordt stagflatie genoemd. Dit brengt moeilijke beleidskeuzes voor centrale banken met zich mee: hoge rentes zwakken inflatie af maar remmen ook de economie verder. Dit leidt tot hogere werkloosheid terwijl de koopkracht van huishoudens en investeringen van bedrijven dalen.
Wat betekent dit voor beleggers? Geopolitieke conflicten brengen structurele onzekerheid met zich mee. Een glazen bol om de afloop en de reactie van de financiële markten hierop te voorspellen bestaat niet. De enige zekerheid die periodes zoals deze met zich meebrengen is volatiliteit. Grotere prijsuitslagen dan normaal zijn dan ook te verwachten. Beleggers kunnen overwegen om periodiek in te stappen en een deel van hun vermogen liquide te houden om te kunnen anticiperen op prijsuitslagen. DCA — gespreid aankopen — biedt een veilige aanpak om in te spelen op volatiliteit zonder onnodig concentratierisico te nemen. We schreven er al een artikel over.
Hoge olieprijzen kunnen een significante impact hebben op de economie, omdat olie verweven zit in vrijwel alle productie- en transportprocessen. Hogere energiekosten leiden al snel tot inflatie of dalende winstmarges en zetten daarmee de economische groei onder druk. De uiteindelijke impact hangt af van de duur en intensiteit van het conflict. Zolang de onzekerheid aanhoudt, is verhoogde volatiliteit op de financiële markten te verwachten. DCA stelt beleggers in staat om gespreid in te stappen en concentratierisico te beperken.
Kijk ook eens een keer op ons YouTube kanaal
Namens Holland Gold interviewen Paul Buitink en Yael Potjer verschillende economen en experts op macro-economisch gebied. Het doel van de podcast is om de kijker een beter beeld en houvast te bieden in een steeds sneller veranderend macro-economisch en monetair landschap. Klik hier om te abonneren.
