9.3
8.996 reviews
Nederlands
NL
Het stijgende aantal koperdiefstallen, de toegenomen media-aandacht en de recordprijs van koper tonen aan dat er anno 2026 nauwelijks omheen te gaan is. Op het eerste gezicht lijkt dat geen vreemd idee. Elektrificatie en de opkomst van AI-datacenters zorgen voor een stijgende vraag, terwijl de investeringen in het aanbod achterblijven. Volgens de wet van vraag en aanbod zou dit moeten leiden tot een hogere prijs. Toch laat de Simon-Ehrlich-weddenschap zien dat schaarser wordende grondstoffen niet automatisch leiden tot hogere grondstofprijzen. Wat kunnen we leren van deze weddenschap? En kan koper de verwachte schaarste daadwerkelijk vertalen naar hogere prijzen?
Toen bioloog Paul Ehrlich in 1968 zijn boek The Population Bomb uitbracht, voorspelde hij een demografische crisis. De wereldbevolking zou sneller groeien dan het aanbod van voedsel en grondstoffen, waardoor schaarste en sterk stijgende prijzen zouden ontstaan. Econoom Julian Simon reageerde hierop met een voorstel om te wedden op de voor inflatie gecorrigeerde prijzen van grondstoffen over een periode van tien jaar. Zouden deze dalen, dan zou Simon winnen. Zouden ze stijgen, dan zou Ehrlich winnen. Koper, chroom, nikkel, tin en wolfraam werden door Ehrlich gekozen. Tien jaar later was de uitkomst duidelijk. Hoewel de wereldbevolking in die periode sterk was toegenomen, waren de reële prijzen van alle vijf de grondstoffen gedaald.
Er waren ook andere periodes waarin de grondstofprijzen wel stegen. De les van de weddenschap is dan ook niet dat reële grondstofprijzen op termijn altijd moeten dalen. Het laat vooral zien dat hogere prijzen zelf voor verandering zorgen. Ze geven bedrijven een prikkel om efficiënter met grondstoffen om te gaan, naar alternatieven te zoeken, meer te investeren in mijnbouw en recycling aantrekkelijker te maken.
Koper is extreem goed geleidend en speelt daardoor een belangrijke rol in alles wat met elektrificatie te maken heeft. In januari van dit jaar bracht adviesbureau S&P Global een rapport uit over de verwachte stijging van de kopervraag. Waar de wereld in 2025 ongeveer 28 miljoen ton koper nodig had, verwacht S&P dat dit in 2040 is opgelopen tot 42 miljoen ton, een groei van ongeveer 50%. Ze onderscheiden vier grote groeimotoren: normale economische groei, elektrificatie en de energietransitie, AI-datacenters en defensie. Wereldwijd wordt een sterke stijging van het elektriciteitsverbruik verwacht. Daardoor moeten elektriciteitsnetten worden uitgebreid, wat extra koper vraagt.
Vraag naar koper (bron: S&P Global)
Een groot deel van die extra vraag komt uit Azië. S&P verwacht dat ongeveer 60% van de extra kopervraag richting 2040 daar vandaan komt. Vooral China en India spelen hierin een belangrijke rol. Economische groei, urbanisatie en stijgende inkomens zorgen daar voor een snel groeiend elektriciteitsgebruik. Afrika wordt door S&P daarnaast genoemd als een markt met veel potentie, omdat een groot deel van de bevolking nog beperkt toegang heeft tot elektriciteit.
Ook de energietransitie zorgt voor extra kopergebruik. Elektrische auto's bevatten ongeveer drie keer zoveel koper als auto's met een verbrandingsmotor. Zonnepanelen en windmolens vragen eveneens grote hoeveelheden koper. Daar komt de opkomst van AI-datacenters bovenop. Hoewel AI volgens S&P niet de grootste bron van nieuwe vraag is, kan het aandeel van datacenters in het Amerikaanse elektriciteitsverbruik stijgen van ongeveer 5% naar 14% in 2030. Ook defensie zorgt voor extra vraag doordat moderne wapens steeds meer elektronica en technologie bevatten.
Bij zo’n hard stijgende vraag verwacht je een sterk stijgend aanbod, maar ook daar ontstaan problemen. Bestaande kopermijnen leveren op termijn minder op doordat het ertsgehalte daalt. Hierdoor wordt het duurder en ingewikkelder om dezelfde hoeveelheid koper uit de grond te halen. Zonder nieuwe investeringen verwacht S&P dat de productie uit bestaande mijnen na 2030 weer daalt. Nieuwe mijnen lijken de oplossing, alleen duurt het gemiddeld ongeveer 17 jaar van ontdekking tot productie. Vergunningen, regelgeving, milieueisen en hoge investeringskosten maken het moeilijk om het aanbod snel uit te breiden. Recycling kan een deel van de groei opvangen, maar ook dit is niet genoeg. Zonder een forse uitbreiding van de mijnbouw voorziet S&P richting 2040 een tekort van ongeveer 10 miljoen ton.
Krijgt Simon dan gelijk dat schaarste niet automatisch leidt tot hogere grondstofprijzen? Koper was vroeger een belangrijke grondstof voor telecom en werd bijvoorbeeld gebruikt in telefoonlijnen. Een sterk stijgend dataverkeer maakte glasvezel steeds aantrekkelijker, waardoor een alternatief voor koper ontstond. Ook olie laat goed zien hoe prijzen voor verandering kunnen zorgen. Door efficiëntere auto’s, machines en productieprocessen is voor dezelfde economische activiteit steeds minder olie nodig.
brandstofverbruik benzineauto (bron: Autointernationaal.nl)
Deze voorbeelden laten zien wat hoge prijzen eigenlijk communiceren. Prijzen verzamelen informatie over vraag, schaarste en voorkeuren en geven daarmee een signaal aan ondernemers waar extra kapitaal en arbeid nodig zijn. Ondernemers reageren daarop door meer te produceren, efficiënter te werken of naar alternatieven te zoeken.
De case voor koper is bijna op een presenteerblaadje gegeven. Een sterk stijgend energieverbruik wereldwijd gaat hand in hand met extra vraag naar het goed geleidende metaal koper. Toch laat econoom Simon zien dat een vraag die sneller stijgent dan aanbod niet per se leidt tot hogere prijzen. Ondernemers spelen in op hogere prijzen en komen met alternatieven of gaan efficiënter met grondstoffen om.
Bij beleggen in koper is fysieke opslag voor een particulier lastig. Door de relatief lage waarde per kilo neemt een kleine fysieke belegging al snel veel ruimte in. Daarnaast is koper vooral een industrieel metaal. Waar goud en zilver ook als waardeopslag worden aangehouden, is koper vooral een basismetaal voor de industrie. Koper wordt bovendien in veel grotere hoeveelheden gebruikt dan zilver, platina en palladium. Daardoor is er ook veel ruimte voor recycling, efficiënter gebruik en vervanging.
Op papier is koper een logische investering voor de komende jaren. Toch vormen een recordprijs en de sterke afhankelijkheid van industriële vraag belangrijke risico’s. Hogere prijzen creëren namelijk nieuwe kansen voor ondernemers. En één ding is zeker: de vindingrijkheid van ondernemers mag nooit worden onderschat.
