Het Duitse Commerzbank bestudeert de mogelijkheid om miljarden euro’s aan reserves in de vorm van contant geld te bewaren, zo schrijft Reuters op basis van twee anonieme bronnen. Daarmee kan de bank de boeterente van 0,4% ontwijken die banken vandaag de dag moeten betalen om reserves te parkeren bij de ECB. Het gerucht kon nog niet bevestigd worden.

Als Commerzbank werkelijk van plan is op grote schaal contant geld aan te houden, dan zou dat het meest substantiële protest tegen het monetaire beleid van de ECB betekenen. Een beleid dat vooral in Duitsland bekritiseerd wordt, onder meer door de minister van Financiën Wolfgang Schauble.

Vlucht naar contant geld

Eerder dit jaar kwam ook een bank uit de Duitse deelstaat Beieren op het idee om reserves in de vorm van contant geld aan te houden. Dit zal een populaire vluchtroute worden, zeker als ook de rente op spaargeld negatief wordt. Dat lijkt met het huidige monetaire beleid van de ECB slechts een kwestie van tijd. Tijdens de laatste persconferentie van begin deze maand zei Draghi nog dat de rentestanden nog tot ver in de toekomst laag zullen blijven en misschien zelfs verder zullen dalen.

Een tegoed op een bankrekening kan met negatieve rente belast worden. Daarom wordt contant geld steeds interessanter, omdat je daar geen rente over hoeft te betalen. En het zijn niet alleen banken die in contant geld kunnen vluchten, maar ook beleggingsfondsen en institutionele beleggers. Daar hebben ze nu al mee te maken, nu veel staatsobligaties in de Eurozone een negatief rendement opleveren.

Lage rente zorgt voor problemen

Het wordt met de dag duidelijker dat het monetaire beleid van extreem lage rente ook ongewenste effecten met zich meebrengt. Zo komt ook het verdienmodel van banken onder druk te staan bij negatieve rentes. In plaats van dat ze geld verdienen aan spaartegoeden moeten ze er bijna geld op bijleggen.

De ECB heeft sinds het begin van het stimuleringsprogramma in maart 2015 al meer dan €1 biljoen aan schuldpapier opgekocht, maar dat leidt slechts mondjesmaat tot meer kredietverlening. Banken zien onvoldoende mogelijkheden om het geld op een verstandige manier uit te lenen en parkeren nu al voor in totaal €850 miljard bij de ECB tegen die boeterente van 0,4%.

Het is niet eenvoudig om miljarden aan banktegoed om te zetten in contant geld. Een bedrag van €2 miljard in bankbiljetten van €200 staat volgens berekeningen van Reuters gelijk aan een stapel bankbiljetten van 11 ton. Dat is een halve vrachtwagen vol papiergeld. Het zal niet eenvoudig zijn daar een geschikte kluisruimte voor te vinden.

Goud

In plaats van vermogen te parkeren in de vorm van contant geld kunnen banken, pensioenfondsen en verzekeraars ook kiezen voor goudstaven in de kluis. Over fysiek goud hoef je ook geen rente te betalen, terwijl het bij hetzelfde oppervlak meer waarde kan vertegenwoordigen dan papiergeld.