9.3
8.312 reviews
Nederlands
NL
De invoering van de nieuwe box 3-wet per 2028 heeft grote gevolgen voor iedereen die zelf vermogen probeert op te bouwen voor de lange termijn. In deze weekselectie analyseren we waarom de nieuwe box 3-belasting destructief werkt voor vermogensopbouw. Wat is er mis met het nieuwe belastingplan?
Er is misschien wel geen betere dag dan vrijdag de 13e om het over een nieuwe belasting te hebben. Zeker niet over een belasting waar zoveel aan mankeert. Afgelopen donderdag stemde de Tweede Kamer in met een nieuwe vermogensbelasting op edelmetalen, aandelen, cryptovaluta en een tweede woning. De tegenzin was volgens verschillende media aanzienlijk, maar weerhield 93 van de 150 Kamerleden er niet van om voor de wijziging te stemmen.
De zogeheten Wet werkelijk rendement, die zoals we zullen zien niet het werkelijke rendement belast, bepaalt vanaf 2028 de belastingheffing op inkomen uit sparen en beleggen in box 3. Het idee is om af te stappen van een stelsel dat uitgaat van fictief rendement en over te gaan naar een systeem waarin belasting wordt geheven over werkelijk rendement. Geen gek idee misschien, maar een belangrijk punt daarbij is dat er is gekozen voor een jaarlijkse belasting op ongerealiseerde winsten, en dus niet op winsten die werkelijk zijn ontvangen.
Het is dus een vermogensaanwasbelasting en geen, zoals in de rest van Europa gebruikelijke, vermogenswinstbelasting. Alleen over het rendement uit de verkoop van een woning of aandelen in start-ups hoeft pas belasting te worden betaald als het bezit daadwerkelijk is verkocht en het rendement is gerealiseerd.
Veel politici zien deze gebrekkige belasting als tijdelijk en stemmen nu voor invoering, met de belofte het stelsel later te herzien, omdat invoering voor 2028 anders niet meer haalbaar is en er in de uitgaven zou moeten worden gesneden. Dat we erop moeten vertrouwen dat dit tijdelijk is, stemt weinig gerust. De econoom Milton Friedman schreef in de jaren tachtig al: “Niets is zo permanent als een tijdelijk overheidsprogramma.”
GroenLinks-PvdA, de SP, de Partij voor de Dieren en Volt stemden voor, net als de coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Tegen het voorstel stemden de PVV, Groep Markuszower, Forum voor Democratie, BBB, JA21, SGP, ChristenUnie, 50PLUS en DENK. Het voorstel moet nog worden goedgekeurd door de Eerste Kamer. De partijen die in de Tweede Kamer vóór stemden, hebben daar ook een meerderheid, waardoor goedkeuring voor de hand ligt. Voor de uitvoering van het wetsvoorstel zijn duizend ambtenaren nodig, maar dat is niet het grootste probleem.
Deze belasting van maar liefst 36 procent op ongerealiseerde winsten, met een jaarlijkse winstvrijstelling van slechts €1.800, kent een aantal flinke tekortkomingen. De eerste en meest voor de hand liggende is dat beleggers mogelijk worden gedwongen een deel van de onderliggende investering te verkopen. Hoe dit zit zien we in het volgende voorbeeld van aandelenspecialist Niels Koerts:
“Een familielid van ondergetekende maakte in 2025 een rendement dat vergelijkbaar is met zijn netto jaarsalaris. Dit ging om een bedrag van €60.000. Als diegene dit rendement in 2028 had bewerkstelligd, dan had hij over deze €60.000 een box 3-belasting van €20.952 moeten betalen. Dit is omgerekend 35% van het netto salaris van de desbetreffende persoon. Er zijn maar weinig mensen die dit even gemakkelijk bij de fiscus aftikken. Het gevolg is dat diegene een deel van zijn beleggingsportfolio moet verkopen.”
Het kan ook gebeuren dat de waarde van uw belegging na de peildatum van 1 januari daalt. Zelfs als de volledige papieren winst daarna verdampt, blijft de belastingaanslag gebaseerd op de waarde op de peildatum. U moet dan belasting betalen over winst die inmiddels niet meer bestaat. In bepaalde gevallen kan de verschuldigde belasting zelfs hoger uitvallen dan de uiteindelijke winst, waardoor het totale vermogen daalt. Een rekenvoorbeeld hiervan vindt u hier.
Daar komt nog eens bij dat u uw verliezen niet zomaar kunt verrekenen, er is namelijk geen achterwaartse verliesverrekening. Niels Koerts legt dat als volgt uit: “Stel dat u in 2028 €10.000 aan box 3-belasting moet betalen over uw papieren winst, maar in 2029 maakt u een gelijksoortig verlies, dan krijgt u die €10.000 niet direct terug. U moet namelijk in 2030 éérst winst maken, voordat u dit kunt verrekenen.”
Ook wordt geen rekening gehouden met het reële rendement, omdat een inflatiecorrectie ontbreekt. Stel dat de inflatie in een jaar 5 procent bedraagt en u op uw beleggingsportefeuille eveneens 5 procent rendement behaalt. In dat geval moet u vermogensaanwasbelasting betalen over dit ‘rendement’, terwijl uw koopkracht in werkelijkheid niet is toegenomen. Sterker nog, in deze situatie leidt dit na belasting tot een netto koopkrachtverlies.
Daarnaast ligt het tarief met 36 procent bijzonder hoog. In Europees perspectief behoort dit tot de hoogste belastingtarieven voor een dergelijke heffing. Ter vergelijking: het gemiddelde tarief in Europa ligt rond de 20 procent.
Dit alles heeft een destructief effect op wat vaak het achtste wereldwonder wordt genoemd: rente-op-rente. Compound interest zorgt ervoor dat vermogen steeds sneller groeit, omdat ook rendement wordt behaald op eerder behaalde winst. Het laat kapitaal in een versneld tempo aangroeien. Het negatieve effect van de nieuwe belasting stapelt zich daardoor in de tijd op en kan tegen de tijd dat iemand met pensioen wil gaan oplopen tot meerdere tonnen, of zelfs miljoenen.
Rekenvoorbeeld effect nieuwe belasting op lange termijn (bron: investingvisuals)
Er zijn inmiddels verschillende rekenvoorbeelden beschikbaar die het destructieve effect van de nieuwe belasting illustreren. De bovenstaande grafiek laat zien wat het effect op de lange termijn kan zijn. Wie op 25-jarige leeftijd begint met €10.000 en vervolgens elke maand €1.000 inlegt, kan met de huidige belasting over een periode van 40 jaar uitkomen op een vermogen van ruim €3,3 miljoen. Met de nieuwe vermogensbelasting ziet het plaatje er heel anders uit. Na 40 jaar rente-op-rente resteert een vermogen van €1.885.000. Dat is een verschil van €1.435.000 ten opzichte van het huidige stelsel.
Om inzicht te krijgen in de impact op uw persoonlijke situatie, kunt u gebruikmaken van deze handige rekentool, ontwikkeld door deze X-gebruiker.
De nieuwe wet vormt daarmee een ernstige belemmering voor vermogensopbouw, en raakt daarmee ook de sociale mobiliteit en individuele vrijheid. Op sociale media is dan ook een ware tsunami aan kritiek losgekomen.
Mensen zien de pensioengerechtigde leeftijd stijgen en willen, of moeten als ondernemer, steeds vaker zelf hun pensioen regelen, onafhankelijk van de staat. Juist deze groep wordt door de nieuwe maatregel geraakt. Hetzelfde geldt voor jongeren die geen toegang krijgen tot de woningmarkt en daarom proberen vermogen op te bouwen via beleggingen. Deze maatregel zal vooral de middenklasse treffen, en niet de werkelijk vermogenden, die veelal in box 2 beleggen of hun fiscale woonplaats inmiddels hebben verplaatst. Ook kan de maatregel het vestigingsklimaat van Nederland raken omdat het moeilijker wordt om werknemers aan te trekken in een land met ongunstige belastingen.
Om op korte termijn geen bezuiniging van 2 miljard euro te hoeven doorvoeren, kiezen politici ervoor de vermogensopbouw van Nederlanders te dwarsbomen, met potentieel grote verliezen op de lange termijn. En dat niet alleen door het mislopen van rente-op-rente. In de kritische reacties is ook te lezen dat steeds meer mensen overwegen te vertrekken. We hebben dit de afgelopen jaren eerder gezien in Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk na wijzigingen van de vermogensbelasting veel kapitaalvlucht zagen. Een klassiek voorbeeld van de Laffer-curve: hogere belastingtarieven leiden niet altijd tot hogere belastingopbrengsten.
Niet alleen in Nederland leidde de nieuwe belastingmaatregel tot veel discussie, ook internationaal trok het voorstel de aandacht. Zo reageerde Tobi Lütke, CEO van het miljardenbedrijf Shopify, scherp: “Dit is het domste beleid dat momenteel door welke overheid dan ook op deze planeet wordt nagestreefd. En dat zegt wat.”
Komende week duiken we in onze podcast dieper in de nieuwe box 3-wet en de gevolgen voor spaarders en beleggers. Wordt vervolgd!
