We begeven ons in de grootste wereldwijde aandelenbubbel ooit

 

Auteur: Jan Nieuwenhuijs

Uit gegevens van de totale aandelenmarktkapitalisatie ten opzichte van het bruto binnenlands product (bbp) van zeventien ontwikkelde economieën over de afgelopen 150 jaar blijkt dat de wereld zich nog nooit in een bubbel van de huidige omvang heeft begeven.

Het gewogen gemiddelde van zeventien “beurskapitalisatie t.o.v. bbp-ratio’s” bereikte aan het einde van het derde kwartaal van 2021 maar liefst 162%, wat het hoogste niveau is sinds 1870. Ik heb geen gegevens kunnen bemachtigen van voor 1870, maar het is onwaarschijnlijk dat dit gemiddelde voor 1870 ooit hoger is geweest, omdat economieën vroeger niet zo met elkaar verweven waren als nu. Hoogstwaarschijnlijk waren bubbels voorheen meer een lokaal fenomeen. Bovendien hadden landen voor 1870 meestal een monetair system gebaseerd op goud of zilver dat lange perioden van buitensporige speculatie voorkwam.

Bron: Dmitry Kuvshinov and Kaspar Zimmermann (2021). “The Big Bang: Stock Market Capitalization in the Long.”    

Tijdens de dotcom-bubbel in 2000 bereikte het gewogen gemiddelde van de beurskapitalisatie van de ontwikkelde wereld ten opzichte van haar bbp een niveau van 123%, terwijl dat niveau tijdens de krediet-bubbel in 2008 een maximum van 116% bereikte. Vóór de jaren tachtig overschreed het slechts één keer de 75%. Klaarblijkelijk is er rond de jaren tachtig iets drastisch veranderd in financiële markten.

Misschien vraagt u zich af waarom ik veronderstel dat aandelenmarkten zich momenteel in een bubbel begeven, in tegenstelling tot gezond gewaardeerd in nieuw economisch paradigma. Mijn antwoord is simpel: als ik kijk naar het gewogen gemiddelde van de beurskapitalisatie t.o.v. bbp-ratio’s in de bovenstaande grafiek en elke piek in de afgelopen 150 jaar bleek een bubbel te zijn, waarom zou de huidige piek, die hoger is dan elke vorige piek, dan geen bubbel zijn?

Ik was eigenlijk aan het werk om een goudwaarderingsmodel voor de lange termijn te maken, waarbij ik zoveel mogelijk macrogegevens uit de geschiedenis verzamelde, toen ik stuitte op een academisch artikel van Dmitry Kuvshinov en Kaspar Zimmerman: The big bang: Stock market capitalization in the long run. Kuvshinov en Zimmerman (K&Z) hebben een diepgravend onderzoek gedaan om beursgegevens van 1870 tot en met 2016 van zeventien ontwikkelde landen* samen te stellen. Nadat zij zo vriendelijk waren gewest hun gegevens met mij te delen, ben ik op zoek gegaan naar de cijfers van 2017 tot en met het derde kwartaal van 2021 die overeenkwamen met de K&Z-methodologie (alleen binnenlandse aandelen). Alle data tezamen is weergegeven in de bovenstaande grafiek.

De conclusie van K&Z is dat de marktkapitalisaties in ontwikkelde economieën tot in de jaren tachtig ongeveer in lijn met het bbp groeiden. Daarom schommelde de gewogen gemiddelde beurskapitalisatie t.o.v. bbp-ratio gedurende 110 jaar rond de 50%. Sinds de jaren tachtig versnelde de groei van de marktkapitalisaties harder dan het bbp, veroorzaakt door stijgingen van de aandelenkoersen, en niet door de groei van de uitgiften. Volgens K&Z was de belangrijkste reden een winstverschuiving van andere delen van de economie naar beursgenoteerde bedrijven. En hogere winstmarges werden vooral ondersteund door een daling van de rentelasten.

Door onderzoek te doen naar de exacte oorzaak waarom de aandelenmarkten in de jaren tachtig explodeerden (het lijkt mij onwaarschijnlijk dat het alleen lagere rentelasten geweest kunnen zijn), liep ik tegen een zeer gecompliceerd verhaal aan waar ik nog niet over uit ben. Als ik klaar ben met mijn analyse, zal ik die zeker publiceren.

Voor degenen die één van mijn vorige artikelen hebben gemist: pieken in de beurskapitalisatie t.o.v. van het bbp van de afgelopen 120 jaar in de Verenigde Staten werden altijd gevolgd door een hogere goudprijs. Na de beurskrach in 1929, de jaren ‘70, 2000 en 2008 daalde de waarde van de dollar ten opzichte van goud.

Bron: Dmitry Kuvshinov and Kaspar Zimmermann (2021). “The Big Bang: Stock Market Capitalization in the Long.”    

Ik wil Dmitry Kuvshinov en Kaspar Zimmerman bedanken voor het delen van hun gegevens, en Charlie Morris, Luke McInnes en vele anderen die me hebben geholpen om de meest recente cijfers van binnenlandse marktkapitalisaties te verkrijgen.

*De landen waarvan data is verzameld zijn Australië, België, Canada, Zwitserland, Duitsland, Denemarken, Spanje, Finland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Japan, Nederland, Noorwegen, Portugal, Zweden en de Verenigde Staten. 

Dit artikel verscheen eerder op The Gold Observer