Wat betekent Basel 3 voor goud?

 

Vanaf maandag moeten Europese banken voldoen aan strengere regels van Basel 3. Een paar dagen later gaan deze regels ook gelden voor Amerikaanse banken en volgend jaar ook voor Britse banken. En dat heeft gevolgen voor de goudmarkt, want onder Basel 3 wordt het voor banken duurder om goud aan te houden. Fysiek goud krijgt een risicovrije status, maar voor ongedekte posities in goud moeten banken voortaan meer reserves opzij zetten. Wat voor effect dat heeft op de goudmarkt leest u in dit artikel.

Waarom Basel 3?

In reactie op de financiële crisis van de 2007 tot 2009 besloot de Bank for International Settlements (BIS) in Basel dat strengere regels nodig waren om de bankensector weerbaarder te maken tegen een volgende crisis. Veel banken hadden in de aanloop naar de financiële crisis veel langlopende kredieten uitstaan, die ze financierden met kortlopende leningen. Toen de huizenmarktcrisis in de Verenigde Staten uitbrak kwamen banken in de problemen. Ze hadden relatief veel verpakte hypotheekleningen op hun balans hadden staan. De kredietwaardigheid van banken kwam onder druk te staan, waardoor het veel lastiger werd om kortlopende leningen door te rollen.

Het financiële systeem dreigde toen volledig vast te lopen, met een grote bankencrisis tot gevolg. Verschillende banken vielen om en centrale banken moesten ingrijpen om een infarct van het financiële systeem te voorkomen. Om de kans op een herhaling van deze crisis te verkleinen stelde het Basel Committee on Banking Supervision nieuwe regels op. Deze regels verplichten banken om meer veilige activa op hun balans aan te houden. Ook moeten ze een groter deel van het geld dat ze uitlenen voor langere termijn aantrekken, zodat ze in tijden van stress op de financiële markten minder snel in de problemen komen.

NSFR en HQLA

Twee termen die centraal staan in de nieuwe regelgeving zijn Net Stable Funding Ratio (NSFR) en High Quality Liquid Assets (HQLA). De NSFR is een liquiditeitsratio die voorschrijft dat banken hun uitstaande leningen met lange looptijden in voldoende mate ook lang moeten financieren. Dat is duurder dan kort financieren, maar ook minder risicovol. De nieuwe Basel 3 regels schrijven voor hoeveel procent van het bedrag dat banken voor lange termijn uitlenen ze ook lang moeten financieren, de zogeheten Required Funding Ratio (RSF). Voor relatief veilige staatsleningen is dat slechts 5%, terwijl dat voor hypotheken 65% is. Voor goud geldt een veel hogere ratio van 85%. Dat betekent dat het voor banken duurder wordt om goud aan te houden.

De liquiditeitseisen van Basel 3 schrijven bovendien voor dat banken voldoende veilige bezittingen op hun balans aanhouden, zogeheten High Quality Liquid Assets (HQLA). Dit zijn bezittingen die banken ook in tijden van stress makkelijk en tegen een goede prijs kunnen verkopen. De hoogst gewaardeerde activa zijn staatsobligaties en andere obligaties die door de overheid gegarandeerd worden. Bedrijfsobligaties en hypotheekleningen hebben een lagere waardering, maar gelden ook als veilig onderpand.

Wat betekent dit voor goud?

Opvallend genoeg heeft goud onder de nieuwe Basel 3 regelgeving niet de status van HQLA gekregen. Volgens de BIS was er niet voldoende data om vast te stellen dat goud voldoende liquide is in tijden van stress. Dat is opmerkelijk, omdat de Londen Bullion Market Association (LBMA) voldoende cijfers heeft om aan te tonen dat het edelmetaal juist wel een liquide en veilige vluchthaven is in tijden van crisis. Deze cijfers laten zien dat het edelmetaal zich kan meten met staatsobligaties en dus ook als HQLA aangemerkt zou moeten worden.

Daarom deed de LBMA begin mei al een beroep op de bank der centrale banken om de regels te herzien:

"Hoewel wij achter de doelstelling van de NSFR staan om liquiditeitsgebreken in het banksysteem te beperken, houdt de NSFR geen rekening met de niet-toegewezen tegoeden aan edelmetalen op de balans van goudbanken. Bijgevolg zouden de kosten voor goudbanken om de RSF van 85% te verzekeren de kosten voor het uitvoeren van transacties op de OTC-markt op wholesale niveau aanzienlijk verhogen. Dat zal door alle marktdeelnemers worden gevoeld. Dit zal waarschijnlijk invloed hebben op de handelsvolumes die we vandaag zien en - als een onbedoeld gevolg van de NSFR - de liquiditeit op de markt voor edelmetalen verminderen."

De nieuwe regels van Basel 3 zou de liquiditeit in de goudmarkt dus kunnen verslechteren. Voor goudbanken wordt het duurder om goud te verhandelen, waardoor ze hun activiteiten mogelijk zullen afbouwen of zelfs afstoten. Dat zal de liquiditeit van de markt voor goudcontracten verslechteren, zo waarschuwt de LBMA. Ook analisten van Bank of America verwachten dat deze nieuwe regels nadelige gevolgen zullen hebben voor de handel in goudcontracten. In een nieuwe update begin deze week schreven ze dat banken die goud verhandelen meer financieringskosten maken.

Gemiddelde dagelijkse handelsvolume in goud (Bron: World Gold Council)

Fysiek goud versus papiergoud

De regulering van Basel 3 maakt een duidelijk onderscheid tussen fysiek goud en papiergoud. Fysiek goud behoudt haar risicovrije status, wat betekent dat banken daar geen risicoweging aan toe hoeven te kennen. Dat is anders voor papiergoud, claims op edelmetaal die niet zijn toegewezen en die ook wel 'unallocated' goud worden genoemd. Banken die op papier een positie in goud aanhouden moeten voortaan voldoen aan de Required Funding Ratio van 85%.

In die zin geeft de BIS als bank der centrale banken fysiek goud een andere status dan papiergoud. Ze maakt het duurder voor banken om goud op papier te bezitten en te verhandelen. Volgens de World Gold Council is het benadelen van papiergoud door Basel 3 onwenselijk. Papiergoud zou namelijk een belangrijke bron van liquiditeit zijn voor de goudmarkt. Daarover schreef ze eerdere deze maand het volgende:

"Niet-toegewezen goud is een essentiële bron van marktliquiditeit. Zonder een niet-toegewezen goudmarkt zal het zeer moeilijk zijn om de upstream activiteiten van goudproducenten en smelterijen, en de downstream gebruikers van goud, zoals juweliers en fabricagebedrijven, te financieren (en te faciliteren). De vraag naar goud in de reële economie is afhankelijk van de unallocated goudmarkt."

Conclusie

Of Basel 3 werkelijk zoveel impact heeft op de goudmarkt, dat valt op voorhand moeilijk te zeggen. Tot op heden zien we geen grote bewegingen in de goudmarkt die we kunnen toeschrijven aan deze nieuwe regels. Wel geeft de BIS een duidelijk signaal af, namelijk dat fysiek goud op een andere manier gewaardeerd dient te worden dan papiergoud. Dat maakt het voor banken aantrekkelijker om posities in papiergoud om te zetten naar fysiek goud, voor zover dat mogelijk is. Daardoor kan de vraag naar fysiek goud toenemen. Toch verwachten we niet dat Basel 3 op korte termijn een grote impact zal hebben op de goudprijs.

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines