Waarom is palladium nu zoveel waard?

De prijs van palladium is de afgelopen jaren spectaculair gestegen en lijkt weinig last te hebben van de coronacrisis. In een paar jaar tijd heeft het edelmetaal zowel platina als goud ingehaald en is daarmee het duurste edelmetaal. Op het moment van schrijven kost een troy ounce $2.375, meer dan wat er ooit betaald is voor hetzelfde gewicht in goud of platina. Vijf jaar geleden was de palladiumprijs nog minder dan $500 per troy ounce. Hoe kan het dat de prijs van dit edelmetaal in vijf jaar tijd verviervoudigde?

Wat is palladium?

Palladium behoort samen met ruthenium, rhodium, osmium, iridium en platina tot de platinagroep van metalen. Het is een relatief zeldzaam metaal, want het is ongeveer dertig keer zo schaars als goud. Het werd in 1803 ontdekt in Zuid-Afrika tijdens onderzoek naar het erts van platinamijnen. Net als platina is palladium door haar unieke eigenschappen en goede hittebestendigheid zeer geschikt voor katalysatoren.

Meer dan 85% van het jaarlijkse aanbod wordt gebruikt door de auto-industrie, die het edelmetaal verwerken in katalysatoren van benzineauto's. De toepassing van het edelmetaal helpt de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen te verminderen. Daarnaast gebruikt men het edelmetaal op beperkte schaal in elektronica, dentale industrie en voor sieraden. De winning van palladium vindt grotendeels plaats in Rusland en Zuid-Afrika. Het komt in de natuur voor als bijproduct bij de winning van nikkel en platina.

Prijsontwikkeling goud, palladium en platina (Bron: LBMA)

Waarom is de prijs gestegen?

De prijs van palladium is de laatste jaren flink gestegen door een structurele krapte in de markt. Door strengere milieunormen hebben autofabrikanten wereldwijd steeds meer palladium nodig, terwijl het aanbod van dit edelmetaal minder snel meestijgt met de vraag. Zoals gezegd komt het aanbod grotendeels uit twee landen, namelijk Rusland en Zuid-Afrika. En omdat het edelmetaal vooral als bijproduct wordt gewonnen is het moeilijk om de productie verder op te schalen. Producenten van nikkel en platina reageren minder snel op een stijging van de palladiumprijs.

Het resultaat is dat de markt voor palladium al sinds 2012 een tekort laat zien. Inclusief de investeringsvraag schommelt het tekort tussen de half miljoen en één miljoen troy ounce per jaar, met een uitschieter van 1,3 miljoen troy ounce in 2016. Zo lang die balans niet hersteld wordt blijft er een opwaartse druk op de palladiumprijs.

Structureel tekort aan palladium (Bron: Metals Focus)

Waarom is de palladiumprijs zo volatiel?

De prijs van palladium is net als die van platina vrij volatiel. Zoals gezegd was de koers vijf jaar geleden nog ongeveer $500 per troy ounce. Die grote koersschommelingen zijn het gevolg van een relatief constant aanbod in combinatie met grote veranderingen in de vraag. In tijden van economische voorspoed stijgt de vraag naar auto's en daarmee ook de vraag naar palladium. In een crisis kan de prijs echter ook weer net zo snel dalen.

Een voorbeeld daarvan is de markt voor platina. Tussen 1998 en 2008 steeg de platinaprijs met meer dan 500% tot een record van ongeveer $2.300 per troy ounce. Na de uitbraak van de financiële crisis crashte de koers echter naar $800 per troy ounce. Ook de prijs van palladium werd eerder al eens door speculanten opgedreven. Dat gebeurde tussen 1996 en 2001, toen de markt zich zorgen maakte over de continuïteit van het aanbod van palladium vanuit Rusland.

Zijn er alternatieven voor palladium?

Autofabrikanten gebruiken zowel palladium als platina om de schadelijke uitstoot van auto's terug te dringen, waarbij het eerstgenoemde edelmetaal het beste werkt voor benzineauto's. Platina wordt daarentegen vaker toegepast bij diesels. Chemieconcern BASF werkt nu aan een nieuwe technologie, waarmee autofabrikanten een deel van het palladium kunnen vervangen door het goedkopere platina. Als dat een succes wordt kunnen ze meer platina gebruiken, waardoor de platinaprijs kan stijgen.

De prijs van platina is de laatste jaren ver achtergebleven en kan mogelijk een inhaalslag maken. Het edelmetaal is momenteel relatief goedkoop ten opzichte van zowel goud als palladium, terwijl het interessant is voor zowel de industrie als voor beleggers. Zo vinden we ook platina terug in sieraden, met name op de Chinese markt.

De opkomst van elektrische auto's kan ook nadelig uitpakken voor palladium, omdat deze auto's geen uitlaatgassen produceren en dus geen katalysator vereisen. Wel gebruiken autofabrikanten zilver en platina voor de productie van elektrische auto's en de accupakketten. Dat kan een stimulans geven aan de vraag naar deze edelmetalen.

Klik hier om platina te kopen / Klik hier voor palladium

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines