Centrale banken zetten geldkraan weer open

Centrale banken hebben de spreekwoordelijke geldkraan weer wagenwijd opengezet. De ECB begon in november weer staatsobligaties op te kopen, terwijl de Federal Reserve in september moest ingrijpen om de liquiditeit in de geldmarkt te garanderen. Ondertussen blijft de Bank of Japan haar balans verder uitbreiden met obligaties en aandelen. Het balanstotaal van deze drie centrale banken zal daarom de komende maanden sterk toenemen. Volgens Bloomberg zelfs in het hoogste tempo sinds eind 2017.

De markt verwacht dat centrale banken deze steunmaatregelen in de loop van volgend jaar zullen afbouwen. De ECB blijft voorlopig €20 miljard per maand aan obligaties opkopen, terwijl de Federal Reserve haar nieuwe aankoopprogramma geleidelijk wil afbouwen tot $15 miljard per maand. Desondanks stimuleren de drie grootste centrale banken tot ver in 2020 voor $50 miljard per maand, zoals onderstaande grafiek laat zien.

Centrale banken zetten geldkraan weer wagenwijd open

Centrale banken beginnen weer met stimuleren

Tot een paar maanden geleden dachten beleggers dat centrale banken zouden stoppen met stimuleren. De ECB was eind vorig jaar al gestopt met het opkopen van staatsobligaties, terwijl de Federal Reserve steeds meer liquiditeit uit de markt haalde. Dat veranderde plotseling in september met de aankondiging van een nieuw stimuleringsprogramma door de ECB. Ook verlaagden zowel de ECB als de Fed de rente.

De volgende schok kwam op 17 september. De liquiditeit in de geldmarkt droogde op, met als gevolg dat de interbancaire rente in de VS plotseling naar 10% steeg. Om een acute liquiditeitscrisis te voorkomen greep de Amerikaanse centrale bank in door liquiditeit in de markt te brengen. Met repo operaties werd in amper drie maanden tijd $340 miljard aan liquiditeit in de markt gebracht. Daardoor is het balanstotaal van de Fed weer terug op het niveau van begin dit jaar.

Balanstotaal Federal Reserve (Bron: St. Louis Fed)

Liquiditeitsprobleem

Naast het verstrekken van noodliquiditeit door middel van repo operaties kwam de Fed in oktober ook met een nieuw opkoopprogramma. De centrale bank wil tenminste tot het tweede kwartaal van volgend jaar obligaties opkopen, om verzekerd te zijn van voldoende reserves in het banksysteem. Ook werden de steunoperaties verlengd en uitgebreid. Onderstaande grafiek laat zien hoeveel liquiditeit er via repo reeds in de geldmarkt is gebracht.

De Fed benadrukt dat deze interventies geen vorm van 'quantitative easing' zijn. Anders dan bij eerdere opkoopprogramma's is deze namelijk niet gericht op het stimuleren van de economie. In plaats daarvan adresseert de centrale bank liquiditeitsproblemen in de interbancaire geldmarkt. Het is de vraag of beleggers dit onderscheid ook maken. Ze zien het balanstotaal stijgen en denken dat dit ook een impuls zal geven aan de aandelenmarkt.

Fed heeft al meer dan $300 miljard aan liquiditeit in de markt gebracht (Bron: Bianco Research)

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines