Ancilla van de Leest over geld, privacy en autonomie

Door Frank Knopers: 

 

Samen met de digitalisering van onze samenleving is er ook een surveillancestaat ontstaan, waarin bedrijven en overheden steeds meer informatie over burgers kunnen verzamelen. En daarmee komt onze privacy steeds meer onder druk te staan. Dat zegt Ancilla van der Leest, voormalig lijsttrekker van de Piratenpartij en privacy expert, in een gesprek bij Holland Gold. Ze waarschuwt voor de risico's van een samenleving waarin mensen steeds afhankelijker worden van bijvoorbeeld banken en overheden.

Volgens van der Leest gaat privacy over respect voor de ander en over autonomie voor het individu. Die termen zijn in de hedendaagse samenleving niet meer vanzelfsprekend, omdat de normen steeds verder verschuiven. Dat zien we niet alleen in de macht van de grote techbedrijven, maar ook in de evolutie van ons geldsysteem.

Van geld naar technologische surveillancestaat

Zo zijn er steeds minder plekken waar je nog met contant geld kunt betalen, terwijl dit het enige betaalmiddel is dat voor iedereen toegankelijk is en dat geen gegevens achterlaat bij een derde partij. Contant geld, wat op zichzelf een neutraal betaalmiddel is, wordt juist steeds meer gecriminaliseerd. Dat vindt van der Leest een zorgwekkende ontwikkeling. We geven daardoor veel meer informatie prijs dan nodig is, terwijl het digitale betalingsverkeer ook nog eens kwetsbaar is door de afhankelijkheid van computersystemen en elektriciteit. Ook kan een digitaal geldsysteem gehackt worden. Daarom blijft het belangrijk om contant geld achter de hand te houden.

De volgende stap in de evolutie van ons geldsysteem is digitaal centralebankgeld, waarbij burgers en bedrijven direct een rekening aanhouden bij de centrale bank. Dat klinkt als een zeer gebruiksvriendelijk en toegankelijk systeem, maar er zijn ook risico's. Volgens de privacy expert is dit geldsysteem niet anoniem en geeft het overheden en centrale banken meer mogelijkheden om het gedrag van mensen te sturen. In die zin is het de opmaat naar een soort sociaal kredietsysteem, waarbij overheden de spelregels bepalen.

Goud en Bitcoin

Volgens van der Leest is alles wat je kan doen om minder afhankelijk te zijn van banken is een stap in de goede richting. Bitcoin is in de basis een mooi concept, maar het is geen cash. Deze cryptomunt kan een deel van de oplossing zijn, maar is nog steeds geen alternatief voor cash. Net als met giraal geld heb je voor betalingen in cryptomunten namelijk een infrastructuur nodig van internet en apparaten. In die zin is het niet vergelijkbaar met traditionele munten en bankbiljetten.

Een wake-up call was de situatie in Cyprus en Griekenland tijdens de Europese schuldencrisis. Mensen mochten in die landen toen opeens maar een beperkt bedrag per dag in cash opnemen. We doen daar laconiek over vanwege de associatie met crimineel geld, maar er zijn ook veel onschuldige burgers die daardoor geraakt werden. Daarom is het belangrijk om altijd een deel van je vermogen buiten het financiële systeem te houden. Dat kan contant geld zijn, maar ook goud of Bitcoin.

Bekijk hier het volledige gesprek met Ancilla van der Leest